Nieuw onderzoek laat zien hoe zwangerschap de structuur van de hersenen verandert. Gedurende de zwangerschap nemen bepaalde hersengebieden in volume af, terwijl de connecties tussen hersencellen juist sterker worden. Deze aanpassingen lijken samen te hangen met de enorme hormonale veranderingen die zwangere vrouwen ervaren.
Hersenen veranderen tijdens de zwangerschap
Zwangerschap brengt niet alleen lichamelijke veranderingen met zich mee, maar ook ingrijpende hersenaanpassingen. Een team van wetenschappers, onder leiding van Laura Pritschet en Emily Jacobs, heeft deze veranderingen in kaart gebracht met behulp van geavanceerde hersenscans. Het onderzoek, gepubliceerd in Nature Neuroscience, volgde een vrouw vanaf drie weken vóór de conceptie tot twee jaar na de bevalling. In totaal onderging zij 26 hersenscans.
De resultaten laten zien dat de hersenen zich continu aanpassen tijdens de zwangerschap. Vooral de grijze stof – het deel van de hersenen dat betrokken is bij informatieverwerking – nam af in volume en dikte. Dit gebeurde in bijna alle hersengebieden, met name in structuren die een rol spelen bij sociaal gedrag en emotieherkenning. Tegelijkertijd nam de integriteit van de witte stof toe, wat wijst op efficiëntere verbindingen tussen hersencellen.
Een dynamisch proces van hersenaanpassing
De onderzoekers ontdekten dat de hersenveranderingen direct samenvielen met de stijging van de hormonen oestrogeen en progesteron. Gedurende de zwangerschap steeg de concentratie van deze hormonen enorm, om na de bevalling weer scherp te dalen. De hersenaanpassingen bleken niet tijdelijk: sommige veranderingen, zoals het afnemen van de grijze stof, hielden minstens twee jaar aan.
Opvallend was dat de ventrikels (de met hersenvocht gevulde holtes in de hersenen) tijdens de zwangerschap groeiden en na de bevalling weer kleiner werden. Dit kan een gevolg zijn van vochtophoping, maar het wijst ook op diepere neurologische aanpassingen.
Waarom veranderen de hersenen?
Eerdere studies bij dieren tonen aan dat hersenveranderingen tijdens de zwangerschap een rol kunnen spelen bij het versterken van moederlijke vaardigheden, zoals het herkennen van en reageren op de behoeften van een baby. Ook bij mensen lijken deze veranderingen te helpen bij de sociale en emotionele uitdagingen van het ouderschap. Dit onderzoek bevestigt dat zwangerschap een periode is van intensieve hersenontwikkeling, mogelijk ter voorbereiding op de zorg voor een kind.
Wat betekenen deze bevindingen?
Deze studie biedt een waardevolle basis voor verder onderzoek naar de invloed van zwangerschap op de hersenen. Het kan helpen verklaren waarom sommige vrouwen na de bevalling last krijgen van stemmingsstoornissen zoals postpartumdepressie. Ook kan het nieuwe inzichten opleveren over neurologische aandoeningen die tijdens of na de zwangerschap ontstaan of veranderen, zoals migraine en epilepsie.
Vervolgonderzoek nodig
Hoewel de studie baanbrekend is, gaat het om slechts één proefpersoon. Grotere studies zijn nodig om te bepalen of deze veranderingen bij alle zwangere vrouwen optreden en of er individuele verschillen zijn. Daarnaast kan verder onderzoek meer inzicht geven in hoe deze hersenveranderingen zich verhouden tot cognitieve en emotionele aanpassingen tijdens en na zwangerschap.
Wat vaststaat, is dat zwangerschap niet alleen het lichaam, maar ook de hersenen ingrijpend verandert. Dit onderzoek onderstreept hoe flexibel en aanpasbaar het brein is, zelfs op volwassen leeftijd.
Bron: https://www.nature.com/articles/s41593-024-01741-0