Mensen met slapeloosheid hebben mogelijk een verhoogd risico op een beroerte. Een nieuwe overzichtsstudie vond daarnaast verbanden met dementie, depressie en ziekenhuisopnamen. De resultaten bewijzen niet dat slaapproblemen deze aandoeningen veroorzaken, maar onderstrepen het belang van aandacht voor aanhoudende slapeloosheid.
Een Europees onderzoeksteam bracht bestaande kennis over slapeloosheid en gezondheid samen. De resultaten verschenen in Sleep Medicine Reviews. Het opvallendste resultaat: slapeloosheid hing samen met een 26 procent hoger relatief risico op een beroerte. Ook kwamen ziekenhuisopnamen vaker voor bij mensen met deze slaapklachten. ScienceDirect
Die 26 procent vraagt om enige uitleg. Het betekent niet dat een kwart van de mensen met slapeloosheid een beroerte krijgt. Het gaat om een verhoging ten opzichte van mensen zonder slapeloosheid. Hoe groot iemands persoonlijke risico is, hangt onder meer af van leeftijd, bloeddruk en andere gezondheidsproblemen.
Slapeloosheid, ook wel insomnie genoemd, houdt in dat inslapen of doorslapen moeilijk gaat. Een enkele slechte nacht betekent nog niet dat iemand een chronische slaapstoornis heeft. Daarvan is sprake wanneer de klachten minstens drie nachten per week optreden, minimaal drie maanden aanhouden en het dagelijks functioneren verstoren.
De onderzoekers analyseerden zestien eerdere overzichtsstudies. Deze gingen onder meer over dementie, depressie en zelfdodingsgerelateerde uitkomsten. Daarnaast voerden zij aanvullende literatuuronderzoeken uit naar beroertes, arbeidsongevallen en ziekenhuisopnamen, omdat geschikte gebundelde analyses daarvoor ontbraken.
Voor beroertes vonden zij negen onderzoeken met samen ruim 1,3 miljoen deelnemers. Voor ziekenhuisopnamen beschrijft de oorspronkelijke wetenschappelijke samenvatting vijf onderzoeken met ruim 517.000 deelnemers. De analyse vond 28 procent hogere ‘odds’ op een opname: een statistische kansverhouding die niet rechtstreeks gelijkstaat aan een 28 procent hogere opnamekans. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Verder vonden de onderzoekers verbanden tussen slapeloosheid en dementie, depressie en zelfdodingsgerelateerde uitkomsten. Een verband met sterfte in het algemeen kwam niet naar voren. Voor arbeidsongevallen was te weinig bruikbaar onderzoek beschikbaar om een duidelijke uitspraak te doen.
Waarom slapeloosheid met deze gezondheidsproblemen samenhangt, is niet vastgesteld. Een mogelijke verklaring is dat aanhoudende slaapproblemen het lichaam in een verhoogde staat van spanning houden. Dat kan mogelijk bijdragen aan een hogere bloeddruk en ontstekingsprocessen. Deze overzichtsstudie toont echter niet aan dat dit de gevonden verbanden verklaart.
Ook andere verklaringen blijven mogelijk. Bestaande lichamelijke of psychische aandoeningen kunnen bijvoorbeeld zowel de slaap als de latere gezondheid beïnvloeden. Daardoor is moeilijk vast te stellen welke rol slapeloosheid zelf speelt.
Bovendien verschilden de onderzoeken in hun omschrijving en meting van slapeloosheid. Sommige gegevens waren gebaseerd op wat deelnemers zelf rapporteerden. Ook het gebruik van slaapmedicatie kan de resultaten hebben beïnvloed. De cijfers moeten daarom voorzichtig worden geïnterpreteerd.
De bevindingen pleiten ervoor om langdurige slaapproblemen serieus te nemen. Ze bewijzen niet dat behandeling van slapeloosheid een beroerte of dementie voorkomt. Wel kunnen slaapklachten aanleiding zijn om ook naar de bredere gezondheid te kijken.
Heb je langdurig moeite met slapen en belemmert dit je dagelijks leven? Bespreek dit met je huisarts en vraag welke behandeling bij jouw situatie past.