Een kortdurende sapkuur verandert de samenstelling van bacteriën in de mond en darm. Vooral in de mond neemt het aantal ontstekingsbevorderende bacteriën toe.
Vruchtensappen worden vaak aangeprezen als een makkelijke manier om meer groenten en fruit binnen te krijgen. Sapkuren, waarbij je tijdelijk alleen sap drinkt, zijn populair vanwege vermeende ontgiftende en afslankende effecten. Maar wat doet zo’n dieet met de bacteriën in ons lichaam?
Onderzoekers van Northwestern University hebben dit onderzocht in een kleine studie met veertien deelnemers. Zij volgden drie dagen lang een van drie diëten: een sapkuur (uitsluitend groente- en fruitsappen), een dieet met sap én gewoon voedsel, of een plantaardig dieet op basis van hele voedingsmiddelen. Voorafgaand aan de interventie volgden alle deelnemers een eliminatiedieet.
Gedurende drie weken werden speeksel-, wang- en ontlastingsmonsters verzameld en geanalyseerd. Vooral de samenstelling van de mondflora bleek gevoelig voor de sapkuur. Na drie dagen was er een duidelijke toename van bacteriën die in verband staan met ontstekingen, zoals proteobacteriën. Tegelijkertijd nam het aandeel van beschermende bacteriën, zoals firmicuten, af.
Ook in het wangslijmvlies en speeksel veranderden de bacteriefamilies. Bacteriën die suiker afbreken, zoals Flavobacteriaceae en Spirochaetaceae, namen toe. Deze verschuivingen wijzen mogelijk op een minder gezonde mondflora. In het speeksel bleef dit patroon ook veertien dagen na de kuur deels zichtbaar.
In de darmflora waren de veranderingen kleiner. Toch zagen de onderzoekers bij het sapdieet een toename van bacteriegroepen die geassocieerd worden met darmdoorlaatbaarheid, ontstekingen en zelfs cognitieve achteruitgang, zoals Porphyromonadaceae en Odoribacteraceae.
In tegenstelling tot het sapdieet had het eliminatiedieet vooraf juist een gunstig effect op de darmflora. Bacteriën die bekendstaan als vezelafbrekend en ontstekingsremmend, zoals Faecalibacterium prausnitzii, namen toe. Ook nam de aanwezigheid van potentieel schadelijke soorten zoals Bacteroides fragilis af.
De studie was kleinschalig en duurde slechts drie dagen, waardoor doorslaggevende conclusies nog niet mogelijk zijn. Toch wijzen de bevindingen op mogelijke risico’s van sapdiëten. Het gebrek aan vezels en het hoge suikergehalte kunnen de bacteriële balans in de mond en darm verstoren. Dit kan op termijn nadelige gezondheidseffecten hebben.
Een kortdurende sapkuur beïnvloedt vooral de mondflora, met meer bacteriën die ontstekingen kunnen bevorderen en mogelijk ook andere gezondheidsrisico’s met zich meebrengen.
Bronnen:
Studie in Nutrients (2025)
NCBI BioProject
Darmbacteriën kunnen de oorzaak zijn van de ziekte van Alzheimer