Een nieuwe studie geeft sterk bewijs dat een heel gewoon virus — het Epstein-Barrvirus (EBV), dat bijna iedereen in zijn leven oploopt — een belangrijke rol kan spelen bij het ontstaan van lupus. Bij mensen met lupus vonden onderzoekers namelijk veel meer cellen die dit virus bij zich dragen dan bij gezonde mensen.
Lupus is een aandoening waarbij het afweersysteem in de war raakt en het eigen lichaam aanvalt. Klachten kunnen sterk verschillen per persoon, maar veel mensen hebben te maken met extreme vermoeidheid, pijnlijke gewrichten en een typische rode uitslag in het gezicht. Wereldwijd hebben ongeveer vijf miljoen mensen lupus. De oorzaak is nog niet precies bekend, maar erfelijkheid, hormonen en invloeden van buitenaf lijken allemaal mee te spelen.
Het Epstein-Barrvirus, dat onder andere de ziekte van Pfeiffer veroorzaakt, is al langer verdacht. Ongeveer 95% van alle volwassenen is ermee besmet. Het virus verdwijnt niet volledig, maar blijft stilletjes aanwezig in een klein aantal afweercellen.
Onderzoekers van Stanford University hebben nu een nieuwe techniek gebruikt waarmee ze deze zeldzame virusdragende cellen kunnen opsporen. Bij gezonde mensen gaat het om minder dan één op de tienduizend afweercellen. Bij mensen met lupus vonden ze er juist veel meer: ongeveer één op de vierhonderd cellen bevatte het virus.
De studie laat zien dat deze geïnfecteerde cellen zich anders gedragen dan gewone afweercellen. Ze lijken het afweersysteem extra “op te jutten”, waardoor het sneller en heftiger reageert dan nodig is. In sommige gevallen maken ze zelfs stoffen aan die de afweer nog verder uit balans brengen. Hierdoor kan het lichaam zichzelf gaan aanvallen, wat precies is wat er bij lupus gebeurt.
Deze ontdekking opent de deur naar nieuwe behandelopties. Als artsen in de toekomst gericht de cellen kunnen uitschakelen die het virus bij zich dragen, zou dat mogelijk de ziekte aan de bron kunnen aanpakken. Dat zou op termijn kunnen leiden tot veel betere, misschien zelfs genezende behandelingen, al is uitgebreider onderzoek nog nodig.
De studie roept ook nieuwe vragen op. Zo willen wetenschappers verder onderzoeken hoe EBV precies zorgt voor deze ontregeling van de afweer en of dit ook een rol speelt bij andere auto-immuunziekten zoals multiple sclerose.
De bevindingen geven in ieder geval een belangrijk inzicht: een heel gewoon virus, dat bijna iedereen heeft, kan bij sommige mensen leiden tot grote problemen in het afweersysteem. Dat inzicht kan helpen bij het ontwikkelen van nieuwe manieren om lupus en mogelijk ook andere auto-immuunziekten beter te behandelen.
Bron: pmc.ncbi/
Anifrolumab vermindert risico op orgaanschade bij lupuspatiënten
Zonlicht speelt rol bij beschadiging nieren van lupuspatiënten