Vroegtijdige diagnose van prostaatkanker blijft lastig, hoewel de ziekte goed te behandelen is wanneer ze op tijd wordt ontdekt. De belangrijkste hindernis?
Gebrek aan betrouwbare biologische merkers. Een internationaal onderzoeksteam brengt daar nu verandering in. De wetenschappers ontwikkelden een nieuwe methode om prostaatkanker in een vroeg stadium op te sporen via een eenvoudige urineanalyse. De methode maakt gebruik van kunstmatige intelligentie en genetische data. Door de activiteit van duizenden genen in individuele tumorcellen te analyseren, konden onderzoekers digitale modellen van prostaatkanker opstellen. Deze modellen hielpen om eiwitten te vinden die als betrouwbare biomerkers kunnen dienen.
Betrouwbaarder dan PSA
Vervolgens zijn deze kandidaat-biomerkers getest in bloed-, en prostaatweefsel, en urinemonsters van bijna 2.000 patiënten. Een specifieke set van merkers in de urine bleek niet alleen de aanwezigheid van prostaatkanker nauwkeurig aan te tonen, maar ook de ernst van de ziekte.
Dat maakt deze aanpak mogelijk nauwkeuriger dan de veelgebruikte PSA-test. Deze PSA-test, waarbij het bloed wordt onderzocht op het prostaat-specifiek antigeen, is sinds de jaren ’80 de standaardmethode. Maar deze test kent beperkingen. Zo kan een verhoogde PSA-waarde ook wijzen op een goedaardige vergroting of ontsteking van de prostaat, wat leidt tot onnodige biopsieën en onzekerheid bij patiënten.
Urine als alternatief screeningsmiddel
De nieuwe test biedt een pijnloos, goedkoop en niet-invasief alternatief voor PSA. Bovendien lijkt de test beter in staat om onderscheid te maken tussen goedaardige en kwaadaardige afwijkingen, én om de agressiviteit van de tumor in te schatten. Als deze resultaten worden bevestigd in grotere vervolgonderzoeken kan dit leiden tot een revolutie in prostaatkankerscreening.
De onderzoekers werken momenteel aan grootschalige klinische studies. Ook worden plannen besproken om deze nieuwe biomarkers op te nemen in een nationaal screeningsprogramma voor het Verenigd Koninkrijk. Dat zou de invoering van deze methode kunnen versnellen.
Breder potentieel
Hoewel het onderzoek zich richt op prostaatkanker, denken de wetenschappers dat de gebruikte technieken — zoals ruimtelijke genactiviteitsanalyse — ook kunnen worden toegepast op andere vormen van kanker. Er wordt dan ook gekeken naar mogelijkheden voor breder gebruik.
Bron: