Minder diepe slaap en REM-slaap gaan samen met krimp in kwetsbare hersengebieden bij de ziekte van Alzheimer
Mensen die minder diepe slaap of REM-slaap krijgen, hebben jaren later vaker hersenkrimp in gebieden die gevoelig zijn voor de ziekte van Alzheimer. Dat blijkt uit langlopend onderzoek onder oudere volwassenen.
Een team van Amerikaanse wetenschappers volgde 270 deelnemers aan een groot bevolkingsonderzoek. Aan het begin van de studie, toen de deelnemers gemiddeld 61 jaar oud waren, werd hun slaap nauwkeurig gemeten met een zogenaamde polysomnografie. Daarbij werd onder meer gekeken naar hoeveel procent van de slaaptijd werd besteed aan diepe slaap (ook wel trage-golf slaap genoemd) en aan REM-slaap, de fase waarin mensen dromen.
Ruim dertien jaar later ondergingen de deelnemers een hersenscan. Daaruit bleek dat mensen die minder diepe slaap hadden, vaker kleinere hersengebieden hadden in de achterhoofdskwab (de cuneus) en in het onderste deel van de pariëtale hersenschors. Ook minder REM-slaap ging samen met krimp van datzelfde pariëtale gebied en van de precuneus, een gebied dat betrokken is bij geheugen en zelfreflectie. Al deze hersengebieden worden vaak als eerste aangetast bij de ziekte van Alzheimer.
De onderzoekers ontdekten dat bij elke procent minder diepe slaap, het volume van het onderste pariëtale gebied gemiddeld met 44 mm³ afnam. Voor de cuneus was dit bijna 12 mm³. Bij REM-slaap liep het volume van het pariëtale gebied zelfs met ruim 75 mm³ terug per procent minder slaap. Ook de precuneus liet een bescheiden afname zien.
Opvallend genoeg bleek een onrustige slaap, gemeten aan het aantal keren dat iemand kort wakker werd, géén verband te hebben met hersenveranderingen. Ook de aanwezigheid van kleine hersenbloedinkjes – zogeheten microbloedingen – liet geen relatie zien met het slaappatroon.
Volgens de onderzoekers suggereert dit dat de manier waarop we slapen mogelijk invloed heeft op de hersenstructuur, vooral in gebieden die kwetsbaar zijn voor alzheimer. Het aanpassen van slaappatronen zou daarmee een nieuwe weg kunnen zijn om het risico op de ziekte te verlagen. Het onderzoek maakt echter nog geen onderscheid tussen oorzaak en gevolg: het is dus nog niet zeker of slechte slaap daadwerkelijk leidt tot hersenkrimp, of dat beginnende hersenveranderingen zorgen voor slechtere slaap.
Goed slapen kan dus belangrijker zijn dan gedacht, vooral op latere leeftijd. Het stimuleren van diepe slaap en REM-slaap zou een waardevolle aanvulling kunnen zijn op preventieve strategieën tegen dementie.
Bron
Journal of Clinical Sleep Medicine – DOI: 10.5664/jcsm.11630