Sinds 2010 is het sterftecijfer op extreem hete dagen in Nederland met ruim 35% gedaald. Het Nationaal Hitteplan speelt waarschijnlijk een belangrijke rol in die afname.
Duidelijke daling sterfte op hete dagen
Het risico om te overlijden tijdens tropische hitte is in Nederland sinds 2010 aanzienlijk gedaald. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het RIVM, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In de periode 2000–2009 stierven naar schatting 7.000 mensen door hitte. In het decennium daarna, van 2010–2019, daalde dat aantal naar ongeveer 4.300. Volgens onderzoekers heeft deze daling mogelijk te maken met toegenomen bewustzijn door het Nationaal Hitteplan, dat sinds 2010 actief wordt ingezet bij extreme temperaturen.
Het onderzoek is onderdeel van een bredere evaluatie van het Nationaal Hitteplan en laat zien dat de aanpak zijn vruchten lijkt af te werpen. Toch blijft het risico op overlijden bij hitte verhoogd, vooral onder kwetsbare groepen.
Ouderen en mensen met laag inkomen beter beschermd
De grootste daling in sterfte op warme dagen werd waargenomen bij ouderen, vrouwen en mensen in lagere inkomensbuurten. Vooral onder 90-plussers is het risico per persoon gedaald. Maar omdat deze groep door de vergrijzing steeds groter wordt, bleef het absolute aantal sterfgevallen in die leeftijdscategorie ongeveer gelijk.
Het Nationaal Hitteplan speelt mogelijk een rol in deze verbetering. Door tijdige waarschuwingen, voorlichting en praktische adviezen aan burgers, zorgprofessionals en mantelzorgers, komt hulp sneller op gang. Ook media-aandacht helpt om hitte serieus te nemen.
Klimaatverandering vergroot toekomstige risico’s
Toch is er geen reden tot geruststelling. Op 25 juli 2019, toen het in delen van Nederland meer dan 40 graden werd, stierven de daaropvolgende dag meer mensen dan ooit op een zomerdag. Volgens het KNMI is Europa het snelst opwarmende continent ter wereld. In de toekomst zullen extreem hete dagen vaker voorkomen en de vergrijzing zet door. Daarmee groeit de kwetsbaarheid van de bevolking.
Evaluatie hitteplan in vier delen
Het RIVM evalueerde het Nationaal Hitteplan via vier deelonderzoeken. Naast de sterftecijfers keek men naar de paraathouding bij code rood, de effectiviteit van de nieuwe kernboodschap ‘Zorg voor elkaar bij hitte’, en naar gedragsverandering. Uit de eerste resultaten blijkt dat ongeveer de helft van de Nederlanders zich aangespoord voelt om extra op anderen te letten tijdens hittegolven. Of dat ook echt leidt tot ander gedrag, wordt later dit jaar duidelijk.
Bronnen:
www.rivm.nl
www.knmi.nl