Een bloedtest kan mogelijk maanden eerder aangeven dat longkanker na een operatie terugkomt. In een kleine Amerikaanse studie vonden onderzoekers DNA-sporen van de tumor voordat de terugkeer op scans of bij ander onderzoek werd vastgesteld. Dat kan helpen de nazorg beter af te stemmen.
Na een operatie aan longkanker blijft vaak de vraag of de ziekte wegblijft. Artsen houden dit onder meer met scans in de gaten. Toch kunnen kleine hoeveelheden achtergebleven kankercellen lange tijd onzichtbaar blijven.
Onderzoekers bekeken achteraf gegevens en bloedmonsters van 42 geopereerde patiënten. Zij hadden longadenocarcinoom in stadium IA: een vorm van niet-kleincellige longkanker in een vroeg stadium.
Bij twaalf deelnemers keerde de kanker terug. De bloedtest vond bij negen van hen DNA-sporen van de tumor. Bij minstens de helft van deze negen mensen was het signaal ruim zestien maanden eerder aanwezig dan de vaststelling via scans of ander onderzoek.
DNA-sporen in het bloed
Tumorcellen kunnen kleine stukjes DNA, hun erfelijk materiaal, afgeven aan het bloed. Onderzoekers kunnen daarin kenmerken herkennen die bij de oorspronkelijke tumor horen. Zo ontstaat als het ware een genetische vingerafdruk.
Voor deze test vergeleken ze eerst DNA uit de verwijderde tumor met normaal DNA van dezelfde persoon. Vervolgens zochten ze in bloedmonsters van verschillende momenten naar het herkenningspatroon van die tumor. Zo konden ze volgen of er nog tumorsporen aanwezig waren of opnieuw verschenen.
Meer zicht tussen controles
Een vroeg signaal kan artsen mogelijk helpen bepalen wie extra controle nodig heeft. Ook kan het aanleiding zijn om aanvullende behandeling te onderzoeken. De hoop is dat de nazorg daardoor beter aansluit bij het risico van iedere patiënt.
De genetische vergelijking kan nog een ander voordeel bieden. In lastige gevallen hielp zij onderscheid te maken tussen terugkeer van de oorspronkelijke kanker en een nieuwe, losstaande longtumor. Dat verschil is op een scan niet altijd duidelijk.
Een uitslag zonder tumorsporen gaf echter geen volledige zekerheid. De test miste drie van de twaalf vastgestelde terugvallen. Sommige tumoren geven zo weinig DNA af dat een bloedtest het niet oppikt. Omgekeerd betekende een positieve uitslag niet altijd dat de ziekte tijdens de onderzoeksperiode terugkeerde.
Groter onderzoek nodig
Het onderzoek laat zien dat de test vroege signalen kan vinden, maar moet in grotere studies uitwijzen of behandelen op basis van zo’n signaal ook echt voordeel oplevert.
Bespreek vragen over nieuwe bloedtesten met je arts/behandelaar; scans blijven voorlopig een belangrijk onderdeel van de nazorg.