Een tijdje terug was het de Week tegen Eenzaamheid. Deze week gaat om verbinding.¹ Dit ontstaat bijvoorbeeld door activiteiten waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en nieuwe contacten kunnen leggen. Door het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) werd het actieprogramma Eén tegen eenzaamheid georganiseerd.²

Eenzaamheid is een fysiek verschijnsel, net als honger of dorst.³ Het is een direct gevoelde emotie, die geen afweging vereist tussen wat er is en wat je zou wensen. Eenzaamheid geeft het signaal dat er een tekort is aan patronen van verbinding met anderen.

We weten dus ook dat eenzaamheid volstrekt individueel is: of je de emotie hebt is aan te wijzen in de hersenen, maar hoe je die emotie ervaart of benoemt is een persoonlijke zaak.³

Het gaat niet alleen om fysieke afwezigheid van mensen, maar om een diepere emotionele leegte of het gevoel dat je relaties niet voldoen aan je behoefte aan intimiteit en begrip. Eenzaamheid kan optreden ondanks een druk sociaal leven als er een gebrek is aan betekenisvolle verbindingen.

Het kan diverse oorzaken hebben, zoals persoonlijke omstandigheden, maatschappelijke veranderingen of innerlijke kwetsbaarheden, en kan zowel tijdelijk als chronisch zijn, met significante impact op het emotionele en fysieke welzijn.⁴

Steeds meer mensen voelen zich eenzaam. Van jong tot oud. Volgens een rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) ervaart ongeveer 47% van de Nederlandse bevolking van 19 jaar en ouder enige mate van eenzaamheid.⁵ Ongeveer 11% voelt zich ernstig eenzaam.

Eenzaamheid komt ook voor onder jongeren. Ongeveer 30% van de jongeren voelt zich eenzaam. Dit kan te maken hebben met sociale druk, veranderingen in levensfase, en het gebruik van sociale media.

Ouderen vormen een van de meest kwetsbare groepen voor eenzaamheid. Ongeveer 50% van de 75-plussers voelt zich eenzaam, waarvan 11% ernstig eenzaam. Dit kan te maken hebben met het verlies van een partner, gezondheidsproblemen en beperkte mobiliteit.

Eenzaamheid is niet alleen een naar gevoel, het leidt ook tot gezondheidsrisico’s en minder meedoen in de samenleving. Daarom is het zo belangrijk dat we ons blijven inzetten voor mensen die zich eenzaam voelen.

In de Week tegen Eenzaamheid is verbinding het kernbegrip. Er worden door het hele land tal van activiteiten georganiseerd waar mensen met elkaar in contact komen, samen actief zijn of in gesprek komen.²

Er wordt ook aan andere soort oplossingen gewerkt, denk aan zorgrobots. Hoewel uit onderzoek al wel is gebleken dat sociale robots een positieve invloed kunnen hebben op iemands stemming en troost kunnen bieden, is er nog maar weinig onderzoek gedaan naar het effect van sociale robots op eenzaamheid.⁶

Veel onderzoek richt zich op robots die worden ingezet bij een specifieke aandoening zoals dementie of depressie.

Onderzoek uit eigen land uit 2023 van Hogeschool Inholland toonde aan dat zorgrobots helpen tegen eenzaamheid.⁷ Samenvattend kun je zeggen dat bij voorkeur een mens een ander mens gezelschap houdt, maar als dat door omstandigheden niet mogelijk is, een robot een heel goed alternatief is.

Bronnen:

1. Week tegen Eenzaamheid (eentegeneenzaamheid.nl)
2. Over Eén tegen eenzaamheid (eentegeneenzaamheid.nl)
3. Wat is eenzaamheid? – Eenzaamheid Informatie Centrum
4. Hawkley, L. C., & Cacioppo, J. T. Loneliness matters: A theoretical and empirical review of consequences and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine, 2010. 40(2), 218-227.
5. Lang niet iedereen met weinig sociaal contact voelt zich ook eenzaam | CBS
6. Rahatul A. Ananto en James E. Young. We Can Do Better! An Initial Survey Highlighting an Opportunity for More HRI Work on Loneliness”. Companion of the 2021 ACM/IEEE International Conference on Human-Robot Interaction, 03/2021.
7. Zorgrobots effectief tegen eenzaamheid – (ggznieuws.nl)

Eenzaamheid is mogelijk de belangrijkste oorzaak van hartziekten

Eenzaamheid is schadelijk

Het belang van verbondenheid