Twee bestaande medicijnen tegen kanker blijken bij muizen hersenschade door alzheimer terug te dringen en eiwitophopingen te verminderen, en dat geeft hoop op een nieuwe behandeling.
Onderzoekers zoeken wereldwijd intensief naar effectieve middelen tegen de ziekte van Alzheimer. Genezing is er nog niet en de huidige behandelingen zijn beperkt tot symptoombestrijding en het vertragen van achteruitgang. Wetenschappers richten zich daarom steeds vaker op medicijnhergebruik: bestaande geneesmiddelen inzetten tegen andere aandoeningen dan waar ze oorspronkelijk voor bedoeld zijn. Recent onderzoek aan de Universiteit van Californië in San Francisco toont nu aan dat een combinatie van twee kankermedicijnen, letrozol en irinotecan, mogelijk effectief is tegen alzheimer.
De onderzoekers begonnen met het analyseren van veranderingen in hersencellen van alzheimerpatiënten. Ze ontdekten specifieke patronen in genexpressie, dat wil zeggen: welke genen in de hersencellen actief of juist onderdrukt worden door de ziekte. Vervolgens zochten ze met behulp van een omvangrijke geneesmiddelendatabase naar bestaande medicijnen die precies deze afwijkingen konden terugdraaien. Uiteindelijk kwam hier een combinatie uit van letrozol, dat gebruikt wordt bij borstkanker, en irinotecan, dat ingezet wordt tegen dikkedarm- en longkanker.
Om hun bevindingen te toetsen, raadpleegden de onderzoekers medische dossiers van patiënten die eerder een van beide medicijnen hadden gekregen. Wat bleek: patiënten die behandeld waren met deze middelen liepen aanzienlijk minder risico op alzheimer.
Vervolgens deden de onderzoekers proeven op muizen met een agressieve vorm van alzheimer. Na behandeling met de medicijnen bleek de hersenschade bij deze muizen aanzienlijk verminderd. Ook de kenmerkende ophopingen van amyloïde en tau-eiwitten, die een rol spelen bij geheugenverlies en andere symptomen van alzheimer, namen af.
Hoe precies de combinatie van letrozol en irinotecan werkt bij alzheimer is nog niet helemaal duidelijk. Irinotecan blokkeert normaal gesproken een enzym dat betrokken is bij celdeling, terwijl letrozol een enzym remt dat een rol speelt bij de productie van oestrogeen. Mogelijk spelen ook andere, nog onbekende effecten van deze middelen een rol.
De onderzoeksresultaten zijn veelbelovend, maar voorlopig is alleen nog op dieren getest. Er is dus nog verder onderzoek nodig om zeker te weten of deze combinatie veilig en effectief is voor mensen met alzheimer. Toch biedt deze aanpak hoop, omdat hergebruik van medicijnen minder kostbaar en sneller kan zijn dan het ontwikkelen van compleet nieuwe middelen.
Of deze behandeling ook mensen met alzheimer daadwerkelijk kan helpen, moet blijken uit vervolgonderzoek.
Bron: https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(25)00737-8