Mensen met een hoge bloeddruk, een verhoogd cholesterol of hartproblemen eten minder vaak fruit. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek onder ruim 371.000 volwassenen. Voor honderd procent vruchtensap is het beeld minder duidelijk. De studie toont verbanden, geen oorzaak en gevolg.
Onderzoekers van de Universiteit van North Dakota en het Amerikaanse ministerie van Landbouw analyseerden een landelijke gezondheidsenquête uit 2019. De resultaten verschenen in Current Developments in Nutrition. Deelnemers meldden hoe vaak zij fruit aten en vruchtensap dronken. Ook gaven zij aan welke aandoeningen eerder bij hen waren vastgesteld.
Gemiddeld aten deelnemers iets meer dan één keer per dag fruit. Vruchtensap dronken zij ongeveer twee keer per week. Mensen met hoge bloeddruk, verhoogd cholesterol, een doorgemaakt hartinfarct of problemen met de kransslagaders aten minder vaak fruit. Die slagaders voorzien het hart van bloed.
Deze verschillen bleven bestaan na correctie voor leeftijd, opleiding, inkomen en roken. Bij sap bleven alleen verschillen over voor verhoogd cholesterol en een eerder hartinfarct. Mensen met verhoogd cholesterol dronken het minder vaak; mensen die een hartinfarct hadden gehad juist vaker.
Geen bewijs voor oorzaak en gevolg
Het onderzoek was een momentopname. De onderzoekers volgden mensen niet jarenlang, maar bekeken hun gezondheid en eetgewoonten op één moment. Daardoor blijft onduidelijk wat eerst kwam: de aandoening of het voedingspatroon. Mensen kunnen na een diagnose anders zijn gaan eten.
Verder rapporteerden deelnemers zelf hun gewoonten en gezondheid. Zulke antwoorden kunnen onjuist of onvolledig zijn. Het onderzoek registreerde bovendien hoe vaak mensen fruit of sap namen, niet hoeveel. Ook beweging, lichaamsgewicht en de rest van het voedingspatroon kunnen de gevonden verbanden beïnvloeden.
Dat betekent niet dat vruchtensap aantoonbaar slecht is voor het hart. Eerder Nederlands onderzoek koppelde matig gebruik van puur sap juist aan minder hart- en vaatziekten. Ook die bevinding bewijst geen beschermend effect.
De rol van vezels
Een mogelijke verklaring voor verschillen tussen fruit en sap zijn de vezels. Bij het persen verdwijnt een groot deel daarvan. Oplosbare vezels kunnen het LDL-cholesterol helpen verlagen. Een te hoog gehalte van dit cholesterol vergroot de kans op slagaderverkalking.
Ook de structuur van fruit en het kauwen dragen bij aan verzadiging. Fruit eten geeft daardoor doorgaans een voller gevoel dan sap drinken. Met sap krijg je gemakkelijker veel suiker en calorieën binnen, ook wanneer er geen suiker aan is toegevoegd.
Honderd procent vruchtensap levert wel voedingsstoffen, maar is geen gelijkwaardige vervanging voor fruit. Het Voedingscentrum adviseert volwassenen dagelijks minstens 200 gram fruit te eten. Vers fruit en diepvriesfruit zonder toegevoegde suiker passen daarin. Wie moeite heeft met stevig fruit, kan bijvoorbeeld een rijpe banaan of zachte bessen proberen.
Kies bij het ontbijt of tussendoor vaker een stuk fruit. Zo krijg je vezels binnen en werk je eenvoudig aan een gevarieerd en gezond voedingspatroon.
Bronnen:
British Journal of Nutrition (2019), 121(3), 351–359
Current Developments in Nutrition (2026), 10(9), 109517