Mensen met een opvallend hoog of laag hemoglobinegehalte in hun bloed hebben mogelijk een grotere kans om dementie te ontwikkelen. Dat blijkt uit een grootschalig Zuid-Koreaans onderzoek onder ruim 316.000 volwassenen. Vooral een laag hemoglobinegehalte lijkt samen te hangen met een verhoogd risico op de ziekte van Alzheimer.
Hemoglobine is een eiwit in rode bloedcellen dat zuurstof door het lichaam vervoert, ook naar de hersenen. Een tekort kan wijzen op bloedarmoede, terwijl een verhoogde waarde onder meer voorkomt bij uitdroging en bepaalde aandoeningen van het bloed of de longen.
Onderzoekers van de Dong-A Universiteit in Zuid-Korea ontdekten dat beide afwijkingen samenhangen met een grotere kans op dementie. De resultaten verschenen eerder dit jaar in het Journal of Alzheimer’s Disease en werden in oktober gepresenteerd tijdens het 39e ECNP-congres in München.
Ruim 316.000 deelnemers gevolgd
Voor het onderzoek analyseerden wetenschappers de medische gegevens van 316.542 Zuid-Koreaanse volwassenen van 40 jaar en ouder. Alle deelnemers ondergingen tussen 2004 en 2005 een gezondheidsonderzoek waarbij onder meer hun hemoglobinegehalte werd gemeten.
Vervolgens volgden de onderzoekers gedurende vijftien jaar wie dementie ontwikkelde. De deelnemers werden verdeeld in vijf groepen, van de laagste tot de hoogste hemoglobinewaarden.
Mensen met de laagste waarden bleken een 16 procent hoger relatief risico op dementie te hebben dan de referentiegroep. Bij deelnemers met de hoogste waarden lag dit risico 7 procent hoger.
Verschillen tussen vormen van dementie
De onderzoekers ontdekten ook verschillen tussen de ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie. Bij de ziekte van Alzheimer was alleen een laag hemoglobinegehalte verbonden aan een verhoogd risico, namelijk 14 procent.
Bij vasculaire dementie, waarbij schade aan de bloedvaten in de hersenen een belangrijke rol speelt, waren beide uitersten ongunstig. Een laag hemoglobinegehalte hing samen met een 19 procent hoger risico, tegenover 18 procent bij hoge waarden.
Een mogelijke verklaring ligt bij de zuurstofvoorziening van de hersenen. Bij een langdurig tekort aan hemoglobine kan minder zuurstof beschikbaar zijn. Dat zou kwetsbare hersengebieden, waaronder de hippocampus die belangrijk is voor het geheugen, kunnen beïnvloeden.
Een hoog hemoglobinegehalte kan het bloed stroperiger maken. Mogelijk vergroot dit de kans op bloedstolsels en beroertes. Het onderzoek toont echter niet aan dat deze mechanismen daadwerkelijk dementie veroorzaken.
Sterker verband bij vrouwen
Opvallend was dat het verband tussen afwijkende hemoglobinewaarden en dementie sterker naar voren kwam bij vrouwen. Zij vormden ongeveer 42 procent van de onderzoeksgroep.
De oorzaak van dit verschil is nog onduidelijk. Vrouwen kunnen bijvoorbeeld door menstruatiebloedverlies vaker een laag hemoglobinegehalte hebben. Meer onderzoek moet uitwijzen welke biologische verschillen een rol spelen.
Bloedonderzoek als waarschuwingssignaal
Een afwijkend hemoglobinegehalte betekent niet automatisch dat iemand dementie ontwikkelt. Lage waarden kunnen bijvoorbeeld wijzen op ijzertekort, vitamine B12-tekort, chronische nierziekten of ontstekingen.
Hoge waarden kunnen samenhangen met roken, slaapapneu, uitdroging of aandoeningen waarbij het lichaam langdurig te weinig zuurstof krijgt.
Omdat hemoglobine eenvoudig via bloedonderzoek te meten is, kan het mogelijk helpen om gezondheidsproblemen te herkennen die ook voor de hersenen van belang zijn.
De bevindingen onderstrepen het belang van een goede algemene gezondheid voor gezonde hersenen. Laat afwijkende bloedwaarden beoordelen en besteed aandacht aan beweging, voeding en bloeddruk.
Bron: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/13872877261443702