Een nieuw draadloos netvliesimplantaat kan mogelijk het centrale zicht deels herstellen bij mensen met vergevorderde leeftijdsgebonden maculadegeneratie. Het zogeheten PRIMA-systeem liet in een grote Europese studie veelbelovende resultaten zien.
Leeftijdsgebonden maculadegeneratie (AMD) is wereldwijd een van de belangrijkste oorzaken van slechtziendheid bij ouderen. Vooral de gevorderde vorm, geografische atrofie, leidt tot blijvend verlies van het centrale zicht, doordat lichtgevoelige cellen in het netvlies afsterven. Er bestaan medicijnen die het proces vertragen, maar een behandeling die het gezichtsvermogen herstelt, is er nog niet.
Onderzoekers presenteren nu hoopgevende resultaten met een nieuw implantaat dat het netvlies deels kan vervangen. Het gaat om het PRIMA-systeem, een piepkleine fotovoltaïsche chip die achter in het oog wordt geplaatst. De chip werkt op lichtenergie en communiceert draadloos met een speciale bril die beelden omzet in signalen. Die signalen stimuleren de nog werkende cellen in het netvlies, waardoor mensen weer vormen en letters kunnen waarnemen.
In de studie, uitgevoerd op 17 locaties in vijf Europese landen, kregen 38 deelnemers ouder dan 60 jaar met geografische atrofie het implantaat in één oog. Vier tot vijf weken na de operatie konden zij het systeem activeren via de speciale bril. Na een jaar gebruik toonden 26 van de 32 deelnemers een duidelijk meetbare verbetering van hun gezichtsscherpte. Gemiddeld konden zij vijf regels meer lezen op de standaard oogkaart, en sommigen zelfs twaalf regels.
Opvallend is dat ruim 80% van de deelnemers opnieuw eenvoudige tekst kon lezen, iets wat voorheen onmogelijk was. Een deel kon zelfs weer woorden en zinnen herkennen in boeken. De onderzoekers spreken van de eerste succesvolle grootschalige poging om functioneel zicht te herstellen bij deze groep patiënten.
Het implantaat maakt gebruik van de nog intacte lagen van het netvlies. Daardoor levert het een scherper beeld dan eerdere pogingen met elektronische netvliesprotheses, die vaak te grof waren voor bruikbare visuele informatie. Toch is de technologie nog niet zonder risico’s: in deze studie kwamen bij ongeveer 80% van de deelnemers ernstige bijwerkingen voor, zoals ontstekingen of littekenvorming. Experts verwachten echter dat deze risico’s afnemen naarmate chirurgen meer ervaring opdoen met de techniek.
Volgens oogartsen is dit onderzoek een belangrijke stap richting herstel van zicht bij maculadegeneratie. Vooral als de levensduur van het implantaat en de veiligheid op lange termijn verder worden onderzocht, kan de technologie een waardevolle toevoeging worden aan de behandeling van slechtziendheid op oudere leeftijd.
De ontwikkeling van het PRIMA-systeem laat zien dat kunstmatige intelligentie en microscopische elektronica steeds dichter bij het herstellen van menselijk zicht komen, een perspectief dat ooit onmogelijk leek.
Bron: www.nejm.org