23-04-2024

Mandala’s tekenen als therapie

Het tekenen of inkleuren van mandala’s lijkt een positief effect te hebben op het welbevinden van iemand met een psychische stoornis. Maar wetenschappelijk bewijs daarvoor lijkt te ontbreken, stelt een Chinese literatuurstudie. 1 Wat is de herkomst van het therapeutische effect van mandala’s, en hoe kunnen ze worden ingezet?

Het woord mandala komt uit het Sanskriet en betekent ‘magische cirkel’. Cirkels staan vaak voor eenheid en natuurlijke orde, gezien de zon, maan, aarde en andere planeten allemaal rond zijn. Een mandala bevat een geometrisch patroon dat symbolisch de kosmos uitbeeldt.2

We denken bij mandala’s al gauw aan oosterse religies en filosofieën, in het bijzonder aan het Tibetaans Boeddhisme. Tibetaanse monniken gebruiken mandala’s al eeuwenlang bij het mediteren. Je aandacht wordt bij een mandala namelijk als vanzelf naar het midden, het centrum getrokken. Dat zorgt voor focus en geeft rust.2

Maar het was een Europeaan, te weten Carl Gustav Jung, die het tekenen van mandala’s naar het domein van de psychotherapie haalde.1 Jung ontdekte dat veel van zijn patiënten mandala’s (of iets wat daar op leek) tekenden. Hij begon het actief in te zetten in zijn therapieën. Voor hem stond de mandala symbool voor het Zelf, het collectieve onderbewustzijn. Tekenen was een manier om het Zelf in verbinding te brengen met het bewuste, persoonlijke Ik.3

Inmiddels wordt het tekenen of kleuren van mandala’s wereldwijd ingezet als therapie bij psychische problemen of stoornissen. Soms gebeurt dat aanvullend op de reguliere hulpverlening, zoals de medicamenteuze behandeling, en soms vanuit de alternatieve geneeskunde.3 De onderzoekers wilden daarom met hun literatuurstudie nagaan of er in algemene termen conclusies kunnen worden getrokken over de effectiviteit van mandala therapie.

Ze doorzochten daarvoor alle bekende databases als Pubmed, Embase en PsycINFO op onderzoeken naar de inzet van interventies met mandala’s, zowel gestructureerd (inkleuren) als ongestructureerd (zelf tekenen). Ook zochten ze zowel op een individuele aanpak als op groepsbenadering. Ze zochten naar onderzoeken waarin de mandalatherapie werd vergeleken met ‘geen behandeling’, de reguliere behandeling, of een andere, alternatieve behandeling.

Bij de vergelijking werd gelet op subjectieve en objectieve effecten op welbevinden in termen van stress, angst, pijn, hoop, vermoeidheid en depressie. Uitgesloten werden onderzoeken die de effecten van mandala tekenen onderzochten bij mentaal gezonde mensen.

Van de 7084 onderzoeken die naar boven kwamen, bleken er 11 aan de criteria te voldoen. Deze waren zo verschillend qua patiëntengroep, duur van de therapie en meetmethode dat ze onderling niet vergelijkbaar waren. Hoewel de meeste interventies veelbelovend leken, konden de onderzoekers van de literatuurstudie geen algemene uitspraken doen.

Het is daarom onduidelijk hoelang een mandala-therapiesessie moet duren en met welke frequentie die herhaald moet worden om het meest succesvol te zijn. De onderzoekers pleiten voor meer en vooral meer gedegen vervolgonderzoek, om te kunnen vaststellen of mandala’s inzetbaar zijn als therapie bij psychische problemen of stoornissen.

Bronnen:

1 Zhang MQ, Liu X, Huang Y. Does Mandala Art Improve Psychological Well-Being in Patients? A Systematic Review. J Integr Complement Med. 2024 Jan;30(1):25-36.
2 https://nl.wikipedia.org/wiki/Mandala
3 https://www.atpweb.org/jtparchive/trps-37-02-164.pdf

Uit dezelfde categorie

Zeegeluiden en ‘zeespray’ zijn heilzaam

Niet iedereen beseft het, maar er vindt wetenschappelijk onderzoek plaats naar de heilzame werking van zee en strand. Ook in Europa, onder meer onder de vlag van BlueHealth. Dit onderzoeksinitiatief werd opgestart in 2016 en kijkt vooral naar hoe waterrijke omgevingen...

Bewust gebruik kruidensupplementen

Planten worden al eeuwenlang gebruikt ter ondersteuning van de gezondheid. Ze bevatten stoffen die een geneeskrachtige werking hebben. Deze stoffen zitten in het blad, de bloem of de wortel van de plant. Van planten of plantendelen worden dan kruidensupplementen...

Veilig supplementgebruik: Ashwagandha

Het RIVM waarschuwt om supplementen met de kruiden Huperzia serrata, Tabernanthe iboga of Ashwagandha niet te gebruiken. Deze kruiden kunnen volgens het RIVM negatieve effecten hebben. Hoe zit het met de veiligheid van kruidensupplementen? Het Informatiecentrum...

Gezocht: Detectives met een groot hart

Door klassiek homeopaat Manon Bruins Ik heb het mooiste beroep ter wereld. Werkelijk. Aan mijn bureau passeert het leven in al zijn hoogte- en dieptepunten. In een doorsnee week ontmoet ik mensen van alle leeftijden met een scala aan klachten: van krentenbaard, eczeem...

Het laatste nieuws

Lekker en ook gezond: Champignon-gerstsoep

Heb je zin in iets hartigs? Neem dan een kom van deze goedgevulde champignon-gerstsoep. Het recept voor deze soep zit vol met gezonde en voedzame krachtpatsers. Voor 6 tot 8 porties  Ingrediënten: 1 grote gele ui, gehakt 2 wortels in plakjes 3 stengels bleekselderij...

Kauwgom kauwen tegen gaatjes

Gaatjes en tandvleesontsteking zijn veel voorkomende mondziektes. Suikervrije kauwgom kan gebruikt worden om deze ziektes te voorkomen. Ook kunnen er kruiden en middelen worden toegevoegd aan kauwgom om de mondgezondheid te verbeteren. Iraanse wetenschappers hebben...

Contact met natuur bevordert geluksgevoel

De Universiteit Twente gaat onderzoeken wat het effect op het welbevinden is als je dagelijks tijd in de natuur doorbrengt. Ze vraagt deelnemers aan het onderzoek om gedurende twee weken 10 keer een half uur in een natuur door te brengen. Doe je mee?1 Eigenlijk weten...

Avondsnacken en overlijden aan kanker en diabetes

Eten na 10 uur ’s avonds verhoogt het risico op overlijden aan kanker of diabetes. Dat concluderen Chinese onderzoekers op basis van de gegevens van 41.744 Amerikaanse deelnemers die ze negen jaar hebben gevolgd. Hoe wordt de relatie tussen avondsnacken en overlijden...

Zeegeluiden en ‘zeespray’ zijn heilzaam

Niet iedereen beseft het, maar er vindt wetenschappelijk onderzoek plaats naar de heilzame werking van zee en strand. Ook in Europa, onder meer onder de vlag van BlueHealth. Dit onderzoeksinitiatief werd opgestart in 2016 en kijkt vooral naar hoe waterrijke omgevingen...