Een grootschalige analyse in de Lancet toont aan dat het aantal kanker- en sterfgevallen wereldwijd tot 2050 met ruim 70% zal toenemen, vooral in lage- en middeninkomenslanden.
Kanker blijft, na hart- en vaatziekten, de tweede doodsoorzaak wereldwijd. Volgens de studie waren er in 2023 wereldwijd 18,5 miljoen nieuwe kankergevallen en 10,4 miljoen sterfgevallen door kanker (exclusief huidkanker zonder melanoom). Dat komt neer op 271 miljoen verloren levensjaren (DALY’s), een maat voor de totale ziektelast.
De onderzoekers analyseerden gegevens van 204 landen tussen 1990 en 2023 en maakten voorspellingen tot 2050. Daarbij werd gekeken naar 47 soorten kanker, uitgesplitst naar leeftijd, geslacht en regio.
Sterke stijging verwacht richting 2050
Volgens de projecties zal het aantal nieuwe kankergevallen stijgen tot 30,5 miljoen in 2050. Het aantal sterfgevallen neemt dan toe tot 18,6 miljoen per jaar; een stijging van respectievelijk 60% en 74% ten opzichte van 2024.
De groei is het grootst in lage- en middeninkomenslanden, waar sterfte door kanker naar verwachting bijna zal verdubbelen (+91%). In rijke landen is de stijging kleiner (+43%). De belangrijkste oorzaak is de vergrijzing van de wereldbevolking, niet per se een toename van het risico zelf: na correctie van sterfte als gevolg van leeftijd in combinatie met kanker daalt het percentage licht met 5,6% tussen 2024 en 2050.
Meeste kankerdoden door beïnvloedbare factoren
In 2023 waren 4,3 miljoen kankerdoden wereldwijd toe te schrijven aan voorkombare risicofactoren; dat is 42% van alle sterfgevallen door kanker. Deze factoren omvatten:
-
roken en tabaksgebruik
-
ongezonde voeding en alcoholgebruik
-
luchtvervuiling en beroepsblootstelling aan kankerverwekkende stoffen
-
overgewicht en andere stofwisselingsstoornissen
Het aantal risicofactor-gerelateerde kankerdoden steeg met meer dan 70% sinds 1990. Vooral longkanker, leverkanker en dikkedarmkanker dragen fors bij aan de wereldwijde kankerlast.
Grote ongelijkheid tussen landen
Hoewel bijna twee derde van alle kankergevallen voorkomt in lage- tot middeninkomenslanden, hebben deze regio’s vaak beperkte toegang tot vroege opsporing en behandeling. Daardoor ligt de kans om aan kanker te overlijden daar veel hoger dan in landen met goed uitgeruste zorgsystemen.
De studie benadrukt dat zonder grootschalige investeringen in preventie, screening en zorgcapaciteit de kloof tussen rijke en arme landen verder zal groeien.
Doelstellingen voor 2030 niet gehaald
De Verenigde Naties stelden als onderdeel van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) dat sterfte door niet-overdraagbare ziekten, zoals kanker, in 2030 met een derde moet zijn verminderd ten opzichte van 2015. Volgens deze nieuwe schattingen zal de sterftekans tussen 30 en 70 jaar slechts met 6,5% dalen, ver onder het beoogde doel.
Wereldwijde aanpak noodzakelijk
De onderzoekers concluderen dat kanker wereldwijd een toenemende uitdaging vormt, vooral in landen met beperkte middelen. Een doeltreffende aanpak vereist internationale samenwerking, versterking van gezondheidssystemen en gerichte preventieprogramma’s.
Alleen met een samenhangende strategie – van leefstijl en vroege opsporing tot betaalbare behandeling – kan de groeiende kankerlast worden afgeremd.
Bronnen:
pubmed.ncbi
www.who.int