Kunst kan een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van patiënten en hun naasten tijdens moeilijke periodes. Het biedt afleiding, roept emoties op en draagt bij aan een menselijkere en minder klinische omgeving. Maar wat betekent kunst precies voor de mensen die het in het ziekenhuis ervaren?
Kunstbeleid in het LUMC
Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) heeft in de afgelopen dertig jaar een indrukwekkende kunstcollectie opgebouwd. Deze collectie, zichtbaar in gangen, poliklinieken en verpleegafdelingen, is bedoeld om een gastvrije omgeving te creëren. Naast de vaste collectie organiseert Galerie LUMC toegankelijke tentoonstellingen om kunst dichter bij de bezoekers te brengen.
Onderzoek naar de waarde van kunst
Uit eerder onderzoek blijkt dat kunst een positieve invloed kan hebben op de geestelijke en lichamelijke gezondheid. Toch is er zelden aandacht voor de ervaringen van patiënten en hun naasten. Het LUMC en Leyden Academy onderzochten daarom specifiek hoe kunst wordt beleefd in het ziekenhuis en welke betekenis het heeft voor deze groepen. Met vragenlijsten, korte en diepgaande interviews, en creatieve feedbacksessies zijn de ervaringen van patiënten en naasten verzameld. Dit resulteerde in waardevolle inzichten die het toekomstige kunstbeleid kunnen ondersteunen.
Een deelnemer verwoordde het treffend:
“Kunst leidt me af, maar kan ook confronterend zijn. Een beeld van handen – jong en oud – deed me afvragen of ik zelf die leeftijd zal bereiken.”
Belangrijkste bevindingen
Kunst in het ziekenhuis roept diverse reacties en gevoelens op, waarbij zes thema’s centraal stonden:
- Afleiding: Kunst verlicht spanning en piekergedachten.
- Emoties: Het roept meestal lichte, positieve gevoelens op zoals troost en blijdschap.
- Verbinding: Kunst creëert een gevoel van verbondenheid met de wereld en anderen.
- Herkenning: Het doorbreekt de steriele sfeer en geeft een huiselijk gevoel.
- Mens-zijn: Kunst herinnert eraan dat iemand meer is dan alleen een patiënt.
- Houvast: Kunstwerken bieden herkenningspunten in het anonieme ziekenhuis.
De beleving hangt verder af van de omgeving, het kunstwerk en de persoonlijke situatie van de kijker.
Conclusie
Hoewel kunst geen directe medische oplossing biedt, kan het patiënten helpen zich meer mens te voelen en stress te verminderen. Het onderzoek laat zien dat er behoefte is aan meer interactieve en toegankelijke kunst in ziekenhuizen, inclusief aandacht voor persoonlijke kunst op patiëntenkamers.
Over het onderzoek
Dit onderzoek werd uitgevoerd door het LUMC en Leyden Academy on Vitality and Ageing en wordt binnenkort gepubliceerd in het tijdschrift Arts & Health.
Bron: Helende kunst? De waarde van kunst voor patiënten in het ziekenhuis. – Leyden Academy
Foto: Kunstwerk E-Volver (2006) van Erwin Driessens en Maria Verstappen in het Onderzoeksgebouw van het LUMC te Leiden, Wikimedia Commons
