Een veelgebruikt, goedkoop middel blijkt verrassend effectief tegen terugkeer van dikke- en endeldarmkanker bij een specifieke groep patiënten. Uit een grootschalige Scandinavische studie blijkt dat een lage dosis aspirine (160 mg per dag) het risico op terugkeer van de ziekte met wel 55% kan verlagen, mits de tumor een bepaalde genetische afwijking heeft: een mutatie in de PI3K-route.1,2
Wat is de PI3K-route?
De PI3K-signaalroute (voluit: phosphoinositide 3-kinase) is een soort interne snelweg in onze cellen die regelt hoe ze groeien, delen en overleven. In gezonde cellen is deze route goed gereguleerd. Maar bij sommige vormen van kanker – waaronder colorectale kanker – raakt deze route ontregeld door mutaties in het PIK3CA-gen of verwante genen zoals PTEN en PIK3R1. Hierdoor blijven kankercellen zich ongecontroleerd vermenigvuldigen en worden ze minder gevoelig voor afsterven.3
Wat doet aspirine?
Aspirine staat bekend om zijn ontstekingsremmende werking. Maar het doet meer: het remt ook COX-2, een enzym dat betrokken is bij ontsteking én tumorgroei. Door deze remming beïnvloedt aspirine indirect de PI3K-route, waardoor het de ‘gaspedaal’ van de tumor afremt. Dit maakt de omgeving voor kankercellen minder gunstig om terug te keren na een operatie.3
De ALASCCA-studie: een doorbraak
In de ALASCCA-trial, uitgevoerd in 33 ziekenhuizen in Scandinavië, kregen 626 patiënten met geopereerde colorectale kanker en een PI3K-mutatie willekeurig aspirine of een placebo gedurende drie jaar. De resultaten zijn indrukwekkend:
- Bij patiënten met PIK3CA-mutaties was het terugvalpercentage 7,7% met aspirine tegenover 14–17% zonder.
- Bij andere PI3K-gerelateerde mutaties (zoals PTEN) was het verschil zelfs nog groter.
- Vrouwen leken sterker te reageren op aspirine dan mannen, al is de reden daarvoor nog onbekend.1,2
Wat betekent dit voor de praktijk?
Colorectale kanker is verantwoordelijk voor zo’n 8% van alle nieuwe kankerdiagnoses. Ondanks operaties en aanvullende behandelingen blijft terugkeer een groot probleem. Aspirine zou, mits goed geselecteerd, een gerichte en betaalbare nabehandeling kunnen zijn voor een grote groep patiënten. Het enige wat nodig is, is een tumortest op PI3K-afwijkingen, iets wat na een operatie of biopt eenvoudig kan worden uitgevoerd.
Kanttekeningen
Langdurig gebruik van aspirine kan bijwerkingen geven, zoals maag- en darmbloedingen. In de studie kwamen deze vaker voor bij aspirinegebruikers, maar ernstige complicaties waren zeldzaam bij deze dosering. Het blijft dus belangrijk om de voordelen en risico’s goed af te wegen.
Conclusie
Deze studie laat zien hoe een simpel middel als aspirine, mits slim ingezet, een groot verschil kan maken. Het onderstreept het belang van therapie op maat en van genetische tumortesten. Voor patiënten met een PI3K-mutatie biedt dit een nieuwe mogelijkheid om samen met hun arts te bespreken hoe ze hun kansen op een blijvend herstel kunnen vergroten.