Minderjarigen vinden via Snapchat eenvoudig illegale e-sigaretten. Ondanks beloofde maatregelen stuiten jongeren nog steeds op tientallen dealers. Artsen eisen nu ingrijpen van de toezichthouder ACM.
Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en het Antoni van Leeuwenhoek voerden een steekproef uit onder jongeren van twaalf tot zestien jaar. Met zoekwoorden als shabba, vippa of peuk vonden zij gemiddeld 55 dealers die vapes aanboden. Bij volwassenen leverden dezelfde zoektermen nauwelijks resultaten op, vermoedelijk door verschillen in algoritmes en vriendennetwerken.
De belangstelling is groot. Verboden smaakjesvapes zijn vooral populair. Volgens longartsen vapet een op de zeven jongeren maandelijks. De medische gevolgen zijn ernstig: vorig jaar belandden zeker veertien minderjarigen in het ziekenhuis, vier van hen zelfs in coma door complicaties. Lees meer over de gevaren van Vapen in ons E-book. Dit is voor onze abonnees Medisch Dossier gratis leesbaar.
Maatregelen zonder effect
Snap, het bedrijf achter Snapchat, beloofde in augustus in te grijpen. Het voerde onder meer straattaal- en emoji-detectie en ouderlijk toezicht in. Toch leverde een tweede steekproef opnieuw gemiddeld 56 dealers op per jongere. Zo bleken accounts met namen als sigarettenhandel en deliveryvape gewoon actief.
Volgens artsen toont dit aan dat Snapchat jongeren onvoldoende beschermt. “Als wij zoektermen kunnen testen, kan Snapchat dat ook,” zegt onderzoeker en patholoog Danielle Cohen. Ook zouden dealeraccounts gericht verwijderd en IP-adressen geblokkeerd kunnen worden, zodat nieuwe accounts niet zomaar verschijnen.
Waakhond aan zet
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) signaleert eveneens honderden illegale aanbiedingen van vapes op sociale media. De organisatie dringt er bij platforms op aan om berichten zelf actief te weren of te verwijderen. Omdat dit nauwelijks gebeurt, hebben artsen en Stichting Rookpreventie Jeugd een handhavingsverzoek ingediend bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM).
Juridische plicht
Advocaten van de artsen wijzen op de Digital Services Act (DSA), die platforms verplicht om kinderen een hoog beschermingsniveau te bieden. De beschikbaarheid van tabaksproducten vormt volgens de DSA een hoog risico. Snapchat zelf stelt dat het wél effectieve maatregelen neemt en de wet niet overtreedt. Het bedrijf geeft echter geen inzicht in de werking van de maatregelen.
Urgent probleem
Artsen en ziekenhuizen vrezen dat zonder stevige ingrepen de ‘vape-epidemie’ onder jongeren verder uit de hand loopt. Alleen streng toezicht en bindende maatregelen kunnen voorkomen dat minderjarigen nog langer zo gemakkelijk aan vapes komen.
Ouders, scholen en beleidsmakers worden opgeroepen alert te blijven. Het beschermen van jongeren tegen de schadelijke gevolgen van vapen vraagt om snelle actie.
Gearomatiseerde elektronische sigaretten bevatten veel schadelijke stoffen