Universiteiten betalen jaarlijks miljoenen om hun onderzoeken te publiceren in tijdschriften van commerciële uitgevers. Een aantal wetenschappers hebben kritisch naar dit proces gekeken en zijn nu op zoek naar alternatieven.1
Recentelijk zijn veel universiteiten overgestapt van betaalmuren naar openlijke toegang. Dit betekent dat iedere gebruiker nu gratis het artikel kan lezen. Voor de onderzoeksinstituten maakt dit echter nog geen verschil. Zij betalen nog steeds even veel, en soms zelfs meer, om hun artikelen gepubliceerd te krijgen.2 Het is dan ook niet gek dat onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen vonden dat de winsten van de uitgevers oplopen tot in de miljarden.3 Dit terwijl de inhoud van de artikelen volledig wordt aangeleverd door de wetenschappers.
Uiteraard wordt de rest van het publicatieproces verzorgd door de medewerkers van het tijdschrift in kwestie. Er is momenteel niet bekend hoe duur zo’n proces is, en hoeveel er daadwerkelijk wordt door de uitgevers wordt betaald. Dit komt omdat de uitgevers niet in staat of niet bereid zijn om de wereld te laten zien hoe dit proces verloopt.1
Grote uitgevers buitenspel
Deze kritiek nam de afgelopen jaren steeds toe. Zo is een kritiekpunt dat grote uitgevers nu ‘beurs genoteerd’ zijn. Dit kan ze gefocust maken op het vergroten van winsten, in plaats van op het zorgen voor een correct wetenschappelijk proces.3 De onderzoekers zijn daarom op zoek naar alternatieven. De meest voor de hand liggende is het buitenspel zetten van de grote uitgevers, door zelf deze rol te vervullen.1 Deze manier wordt de diamond route genoemd en is haalbaar, mits de academische gemeenschap goed samenwerkt. De hamvraag is hierbij of deze manier goedkoper gaat zijn dan de artikelen publiceren bij de grote uitgevers.
Er wordt in ieder geval vooruitgang geboekt, met betrekking tot de onafhankelijkheid van de wetenschap. Uiteindelijk kan dit essentieel zijn voor een betere verdeling van het geld in de academische wereld, en voor een betere representatie van onderzoek.
Bronnen:
1 https://www.erasmusmagazine.nl/en/2023/11/21/can-academia-bypass-commercial-publishers/
2 https://sciwriting.blog/what-is-an-open-access-journal-types-costs-pros-and-cons/#:~:text=In%20the%20Open%20Access%20model,$2,800%20–%20$3,000%20US%20in%202021
3 https://www.rug.nl/about-ug/policy-and-strategy/data-autonomy/blog/overpaid-bankers-think-again-scientific-publishers-top-the-charts?lang=en