15-01-2024

Vruchtbaarheidscijfer daalt verder

Huisje, boompje, beestje… baby. Dat laatste is niet altijd vanzelfsprekend. Het vruchtbaarheidscijfer is opnieuw gedaald. Gemiddeld krijgen Nederlandse vrouwen nog maar 1,49 kind, blijkt uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Andere landen laten vergelijkbare ontwikkelingen zien.

Kinderloosheid is niet altijd een bewuste keuze. Wereldwijd zijn er miljoenen mensen met een kinderwens die onvervuld blijft. Meestal na een langdurig en ingrijpend vruchtbaarheidsproject. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) leven wereldwijd 48 miljoen paren en 186 miljoen individuen met onvruchtbaarheid. Afwijkingen in zowel het mannelijke als vrouwelijke voorplantingssysteem kunnen de oorzaak zijn. Bij mannen gaat het vaak om problemen met sperma, zoals een te laag aantal zaadcellen of ‘lui’ zaad. Bij vrouwen kan een hele reeks aandoeningen aan de eierstokken, baarmoeder, eileiders en het hormonale stelsel tot verminderde fertiliteit leiden.

Vruchtbaarheidsproblemen

Voor zwangerschap is een regelmatige ovulatiecyclus vereist. Precies daar gaat het mis bij vrouwen met het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS); een verzamelnaam voor een serie aandoeningen die als gemene deler hebben dat de eierstokken niet naar behoren functioneren waardoor er geen geregelde eisprong is. Naar schatting 5-15% van de vrouwen heeft PCOS. Ook endometriose (1 op de 10 vrouwen) kan fertiliteitsproblemen geven.

Veel vrouwen ontdekken pas dat er vruchtbaarheidsproblemen zijn als zij stoppen met hormonale anticonceptie. De trend dat men op latere leeftijd met kinderen begint, doet dan geen goed. Tussen je 20ste en 30ste ben je op je vruchtbaarst, daarna daalt de kans op een natuurlijke zwangerschap gestaag. Zo’n 10 jaar voor de menopauze is deze kans al vrijwel nihil. In Nederland is de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen 30,3 jaar. 

Als je na één jaar geregeld vrijen nog niet zwanger bent, heb je officieel een vruchtbaarheidsprobleem. Als man kun je dan je sperma laten testen. Als vrouw kun je testen of je een SOA hebt gehad waardoor de eileiders ‘verstopt’ zitten. Als de kans op een natuurlijke zwangerschap door de huisarts kleiner dan 3 op de 10 wordt geschat, volgt doorverwijzing naar de gynaecoloog of fertiliteitsarts.

Het vruchtbaarheidstraject dat dan start, kan jaren in beslag nemen en is zowel mentaal als fysiek zwaar; vanwege de constante onzekerheid en de bijwerkingen van hormoonbehandelingen. Pas als het opwekken van de eisprong met medicatie (ovulatie-inductie) niet lukt, kan tot intra uteriene inseminatie (IUI), in vitro fertilisatie (IVF) of intra cytoplasmatische sperma injectie (ICSI) worden besloten. Ook na zo’n kostbare en veeleisende behandeling is zwangerschap geen garantie.

Onderzoek van het CBS

Sinds 2010 daalt het zogenaamde vruchtbaarheidscijfer (het gemiddelde aantal geboren kinderen per vrouw tijdens haar vruchtbaarheidsperiode) gestaag. Niet eerder was het zo laag. Behalve fertiliteitsproblemen blijkt ook het opleidingsniveau hierbij een rol te spelen, concludeert het CBS dat hier onderzoek naar deed. Een paar uitkomsten: de kinderloosheid nam toe, maar het gemiddeld aantal kinderen per moeder daalde niet. Er blijven dus meer vrouwen kinderloos.

De daling van het vruchtbaarheidscijfer sinds 2010 is het sterkst bij vrouwen jonger dan 30 jaar. De daling van het vruchtbaarheidscijfer is het sterkst bij jonge, laagopgeleide vrouwen. Bij vrouwen met een mbo-2/havo-/vwo- of met een hbo-/universitaire opleiding daalden de cijfers ook, maar minder sterk. Dat de daling bij vrouwen met een laag opleidingsniveau het sterkst was, komt volgens het CBS mogelijk door hun zwakkere sociaaleconomische positie. De onderzoekers plaatsen wel een kanttekening bij het onderzoek: de focus lag op vrouwen die zijn geboren in Nederland.

Bron:1 https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/statistische-trends/2023/dalende-vruchtbaarheid-sinds-2010-de-rol-van-opleidingsniveau

Uit dezelfde categorie

Derdehands rook ook schadelijk

Al lang is bekend dat meeroken of ‘tweedehands rook’ inademen schadelijk is, zeker voor kinderen. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat ook ‘derdehands rook’ kankerverwekkende stoffen bevat.1,2 Het gaat om de giftige bijproducten van tabak die achterblijven op onder meer...

Het laatste nieuws

Patiëntervaringen met psychedelica

Psychedelica, hallucinogene drugs, kunnen een breed scala aan effecten veroorzaken. En zowel schade als genezing. Psychedelica kunnen namelijk worden gebruikt als behandeling voor psychische stoornissen. De afgelopen jaren is klinisch onderzoek naar psychedelische...

Lekker en ook gezond: Groene frittata

Dit recept voor een groene frittata past perfect binnen een dieet waarbij je voorverpakte en geraffineerde voedingsmiddelen achterwege laat. Goed voor je gezondheid én goed voor je gebit!  Voor 2 à 3 personen  Ingrediënten: 3 bosuien 2 courgettes 1 bosje babyspinazie...