Langdurige psychologische stress kan mogelijk het verouderingsproces van stamcellen in het beenmerg versnellen. Een nieuwe studie bij muizen laat zien dat de hersenen via de darmen en het darmmicrobioom invloed uitoefenen op het afweersysteem.
Langdurige stress doet meer dan alleen het humeur beïnvloeden. Een studie in het tijdschrift Cell Stem Cell wijst op een nieuwe verbinding tussen de hersenen, de darmen en het beenmerg. Bij muizen leidde psychologische stress tot veranderingen in het darmmicrobioom, waardoor stamcellen in het beenmerg minder goed functioneerden. Dat kan gevolgen hebben voor de aanmaak van bloed- en afweercellen.
Voor het onderzoek werd een muismodel gebruikt waarin langdurige psychologische stress werd nagebootst. Daarna werd gekeken naar veranderingen in de hersenen, de darmflora en het beenmerg.
De resultaten laten zien dat stress de zogenoemde hematopoëtische stamcellen aantast. Deze stamcellen zorgen voor de productie van alle bloedcellen en afweercellen. Door stress konden zij zichzelf minder goed vernieuwen en werden minder lymfocyten aangemaakt. Lymfocyten zijn witte bloedcellen die belangrijk zijn voor de afweer tegen infecties.
De studie laat ook zien hoe dit proces mogelijk verloopt. Stress activeert het sympathische zenuwstelsel, dat signalen naar de darmen stuurt. Daardoor verandert de samenstelling van het darmmicrobioom. Als gevolg daarvan neemt de hoeveelheid spermidine af, een natuurlijke stof die belangrijk is voor het gezond houden van stamcellen en die al langer in verband wordt gebracht met gezond ouder worden.
Daarnaast bleek dat twee hersengebieden, de mediale prefrontale hersenschors en het periaqueductale grijze gebied, minder actief werden tijdens langdurige stress. Toen de activiteit van deze gebieden kunstmatig werd onderdrukt, ontstonden dezelfde verstoringen in het beenmerg en het afweersysteem. Dat wijst erop dat deze hersengebieden een belangrijke rol spelen bij de aansturing van de afweer.
Deskundigen noemen de bevindingen veelbelovend, omdat ze een mogelijke biologische route beschrijven waarlangs stress het immuunsysteem beïnvloedt. Tegelijkertijd benadrukken zij dat het onderzoek alleen bij muizen is uitgevoerd. Het is daarom nog niet duidelijk of hetzelfde mechanisme ook bij mensen voorkomt.
Vervolgonderzoek moet uitwijzen of deze zogenoemde hersen-darm-beenmergas ook een rol speelt bij veroudering, kanker en andere chronische aandoeningen. Als dat zo blijkt te zijn, kan dit op termijn nieuwe mogelijkheden bieden om de afweer beter te beschermen tijdens langdurige stress.
Hoewel stress niet altijd te voorkomen is, kunnen voldoende slaap, regelmatige lichaamsbeweging en sociale contacten helpen om de negatieve gevolgen te beperken. Blijven stressklachten langdurig bestaan, dan is het verstandig hierover met een arts of psycholoog te praten.
Bron: https://www.cell.com/cell-stem-cell/fulltext/S1934-5909(26)00204-3