Een veelvoorkomende beroerte ontstaat mogelijk niet door dichtslibbende grote slagaders. Nieuw onderzoek wijst juist naar verwijding van hersenvaten en schade aan kleine bloedvaten. Dat kan verklaren waarom standaardbehandelingen niet altijd goed werken.
Een lacunaire beroerte kan een andere oorzaak hebben dan artsen lang dachten. Bij deze vorm raakt diep in de hersenen een klein gebied beschadigd. De nieuwe studie, gepubliceerd op 6 mei 2026 in Circulation, suggereert dat vernauwing van grote slagaders daarbij geen hoofdrol speelt.
De onderzoekers bekeken 229 mensen in Edinburgh die kort daarvoor een lichte beroerte hadden gehad. Van hen hadden 131 mensen een lacunaire beroerte. De rest had een lichte beroerte van een ander type. Alle deelnemers kregen hersenscans en medisch onderzoek. Na een jaar gebeurde dat opnieuw.
De belangrijkste uitkomst: vernauwing van grote slagaders hing niet samen met lacunaire beroerte. Ook zagen de onderzoekers geen verband met tekenen van cerebrale kleinevatenziekte. Dat is schade aan de kleinste bloedvaten in de hersenen.
Wel zagen zij iets anders. Verwijding en verlenging van hersenslagaders kwamen duidelijk vaker voor bij mensen met een lacunaire beroerte. Patiënten met zulke vaatveranderingen hadden ruim vier keer zo vaak deze beroertevorm.
Ook bleek de vaatverwijding samen te hangen met bijna alle gemeten kenmerken van kleinevatenziekte. Denk aan kleine beschadigingen in hersenweefsel en veranderingen in de witte stof. Die witte stof verbindt hersengebieden met elkaar.
Opvallend was ook het aantal nieuwe stille infarcten. Dat zijn kleine hersenbeschadigingen zonder duidelijke klachten. Meer dan een kwart van de deelnemers kreeg binnen een jaar zo’n nieuw infarct, ondanks gebruikelijke preventieve behandelingen.
Die standaardaanpak richt zich vaak op bloedplaatjesremmers, bloeddrukverlaging en cholesterolverlaging. Zulke behandelingen blijven belangrijk. Toch suggereert deze studie dat ze bij lacunaire beroerte mogelijk niet genoeg zijn.
De bevindingen passen bij het idee dat kleine hersenvaten zelf ziek worden. Verwijding kan betekenen dat vaatwanden hun normale stevigheid verliezen. Daardoor regelen ze de bloedstroom mogelijk minder goed. Dat kan kwetsbare hersengebieden beschadigen.
De studie heeft beperkingen. Alle deelnemers kwamen uit één stad. Grotere onderzoeken in meerdere landen zijn nodig om te zien of de uitkomsten breder gelden.
Vervolgonderzoek test inmiddels of bestaande vaatmiddelen de werking van kleine hersenvaten kunnen verbeteren. Dat kan helpen bij het voorkomen van nieuwe lacunaire beroertes en achteruitgang van het denken.
Wie een beroerte doormaakte of risico loopt, bespreekt preventie met de behandelaar; deze studie vraagt vooral om gerichter onderzoek naar kleine hersenvaten en betere behandelingen.
Bron: https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCULATIONAHA.126.079493