Niet het soort of de grootte van vetdeeltjes in het bloed, maar het aantal deeltjes blijkt het beste te voorspellen wie risico loopt op een hartziekte. Dat blijkt uit de grootste studie ooit op dit gebied, met gegevens van ruim 200.000 gezonde mensen uit de UK Biobank. Onderzoekers gebruikten geavanceerde bloedtesten om te zien welke vetdeeltjes het meeste zeggen over het risico op bijvoorbeeld een hartinfarct.
Het onderzoek keek specifiek naar deeltjes die apolipoproteïne B (apoB) dragen. Deze vetdeeltjes vervoeren cholesterol, maar blijken zélf de boosdoeners. Hoe meer apoB-deeltjes iemand in zijn bloed heeft, hoe groter de kans op verstopte kransslagaders. Daarbij maakt het nauwelijks uit of deze deeltjes klein of groot zijn, of tot de groep LDL of VLDL behoren.
De metingen werden gedaan met nucleaire magnetische resonantie (NMR), een techniek die vetdeeltjes heel precies kan tellen. Elke stijging van apoB-deeltjes met één standaardafwijking leidde tot ruim 30 procent meer kans op hart- en vaatziekten. De hoeveelheid cholesterol in die deeltjes was minder belangrijk dan het aantal deeltjes zelf.
Daarnaast keken de onderzoekers naar een ander deeltje: lipoproteïne(a), ook wel Lp(a) genoemd. Dit vetdeeltje verhoogt het risico nog verder, los van apoB. Mensen met een hoge Lp(a)-waarde hebben dus een extra kans op hartproblemen, ook als hun apoB normaal is. De combinatie van beide geeft het scherpste beeld.
Dat is niet niks, zeggen de wetenschappers in European Heart Journal. Bij een op de twaalf mensen die volgens de klassieke cholesteroltest een laag of gemiddeld risico hebben, blijkt het echte risico fors hoger met deze nieuwe aanpak. De bevindingen werden bevestigd in een tweede groep mensen uit Zweden.
De test voor apoB is al beschikbaar en makkelijk uit te voeren. Toch blijft voorzichtigheid geboden. Nieuwe bloedmarkers worden vaker onderzocht, maar vinden zelden snel hun weg naar de spreekkamer. Bovendien zijn deze resultaten vooral gebaseerd op gezonde mensen van Europese afkomst, niet op mensen die al een hartziekte hebben.