Veelgebruikte suikervervangers zoals aspartaam, sacharine en xylitol worden gelinkt aan snellere achteruitgang van het geheugen en denkvermogen. Vooral mensen van middelbare leeftijd en mensen met diabetes lopen risico.
Kunstmatige zoetstoffen zijn al meer dan een eeuw in gebruik. Ze zitten in frisdrank, kauwgom, lightproducten en tal van bewerkte voedingsmiddelen. Hoewel ze tandbederf helpen voorkomen en de bloedsuiker minder snel laten stijgen, wijzen steeds meer onderzoeken op mogelijke gezondheidsrisico’s. Een nieuwe studie in Neurology laat zien dat een hoge inname van zeven veelgebruikte zoetstoffen samenhangt met een aanzienlijk snellere cognitieve achteruitgang.
Voor het onderzoek volgden wetenschappers meer dan 12.000 volwassenen in Brazilië, gemiddeld 52 jaar oud. De deelnemers hielden bij wat zij aten en dronken en werden ruim acht jaar gevolgd. Onder de onderzochte zoetstoffen vielen onder meer aspartaam, sacharine, acesulfaam-K, erythritol en xylitol.
De resultaten zijn opvallend. De groep die dagelijks gemiddeld 191 milligram zoetstoffen consumeerde, liet een 62% snellere daling in geheugen- en denkvaardigheden zien dan de groep die slechts 20 milligram per dag binnenkreeg. Dit verschil komt neer op een effect dat vergelijkbaar is met 1,6 jaar extra veroudering van de hersenen.
Het effect bleek het sterkst bij mensen jonger dan 60 jaar en bij deelnemers met diabetes. Dat is opmerkelijk, omdat juist vaak wordt aangenomen dat vooral ouderen kwetsbaar zijn voor cognitieve problemen. De onderzoekers benadrukken dat de studie alleen een verband laat zien en geen oorzaak bewijst. Mogelijk spelen ook leefstijl en andere factoren een rol. Toch wijzen zij op de potentiële risico’s van langdurige consumptie van kunstmatige zoetstoffen.
Waarom zoetstoffen het brein mogelijk beïnvloeden, is nog niet duidelijk. Een hypothese is dat ze de darmflora veranderen of het vaatstelsel belasten, wat indirect de hersenen kan treffen. Ook bleek dat één van de onderzochte stoffen, tagatose, niet met snellere achteruitgang in verband stond. Dit verschil vraagt om vervolgonderzoek naar de precieze biologische mechanismen.
Voedingsdeskundigen adviseren om bewust met zoetstoffen om te gaan. Dat kan door etiketten te controleren, geleidelijk minder zoetstoffen te gebruiken en vaker te kiezen voor natuurlijke smaakmakers zoals fruit, kruiden of een kleine hoeveelheid honing of ahornsiroop. Op die manier kunnen mensen hun smaak opnieuw afstemmen op de natuurlijke zoetheid van voeding.
De bevindingen onderstrepen dat voedingsgewoonten in de middelbare leeftijd van groot belang zijn voor de hersengezondheid op latere leeftijd. Minder kunstmatige zoetstoffen kan een eenvoudige stap zijn richting een beter behoud van geheugen en denkvermogen.
Bronnen:
www.neurology.org