Een nieuwe muizenstudie wijst erop dat een hoge inname van sojaolie kan bijdragen aan gewichtstoename. Vooral het veelvoorkomende vetzuur linolzuur lijkt hierbij een rol te spelen.
Sojaolie is wereldwijd een van de meest gebruikte bak- en braadvetten. In de Verenigde Staten bestaat meer dan de helft van alle gebruikte kookolie uit sojaolie.
Het grootste deel daarvan bestaat uit linolzuur, een omega-6-vetzuur dat ons lichaam weliswaar nodig heeft, maar in ruime hoeveelheden mogelijk minder gunstig uitpakt. Eerder onderzoek koppelt een hoge inname van linolzuur aan ontstekingsprocessen en verschillende stofwisselingsproblemen, waaronder obesitas.
In een nieuwe studie, verschenen in het Journal of Lipid Research, onderzochten wetenschappers hoe sojaolie precies bijdraagt aan gewichtstoename. Ze gebruikten hiervoor een genetisch aangepast muismodel dat een bijzondere vorm van het levereiwit HNF4α maakt. Dit eiwit speelt een sleutelrol in de werking van lever, alvleesklier en darmen. Bij mensen komt deze vorm van HNF4α alleen voor bij langdurige ziekte of metabole stress.
De onderzoekers wisten uit eerdere studies dat deze muizen minder enzymen hebben om linolzuur om te zetten in zogenoemde oxylipinen: stoffen die een ontstekingsreactie kunnen versterken. Ze verwachtten daarom dat deze muizen minder zouden aankomen op een dieet dat rijk is aan sojaolie.
Die verwachting bleek te kloppen. De transgene muizen kwamen aanzienlijk minder aan dan gewone muizen die hetzelfde dieet kregen. Daarnaast hadden zij lagere concentraties oxylipinen, gezondere levers en beter werkende mitochondriën, de energiefabriekjes van de cel. Volgens de onderzoekers laat dit zien welke biologische route vermoedelijk betrokken is bij door sojaolie veroorzaakte gewichtstoename in muizen.
Hoewel kleine hoeveelheden sojaolie veilig zijn en linolzuur essentieel blijft, krijgen veel mensen méér binnen dan hun lichaam nodig heeft. Sojaolie zit niet alleen in de keuken, maar vooral in bewerkte en kant-en-klare producten. Daardoor kan de totale inname ruim boven de aanbevolen 2–3% van de dagelijkse energie-inname uitkomen, wat mogelijk bijdraagt aan meer ontstekingsstoffen in het lichaam.
Of deze bevindingen ook gelden voor mensen, is nog niet duidelijk. Deskundigen benadrukken dat resultaten uit dieronderzoek niet zonder meer te vertalen zijn naar de praktijk. Wel maakt de studie duidelijk dat vervolgonderzoek bij mensen nodig is om de rol van sojaolie bij obesitas beter te begrijpen.
Wie minder sojaolie wil gebruiken, kan vaker onbewerkte producten kiezen en etiketten controleren. Alternatieven zoals olijfolie, avocado-olie of sesamolie bieden smaakvolle en voedzame opties voor dagelijks gebruik.
Bron: www.jlr.org