Bij het voorspellen hoe epidemieën zich zullen verspreiden werd tot nu toe geen rekening gehouden met de structuur van sociale netwerken. Volgens nieuw onderzoek is dat een tekortkoming.^1,2

 Het onderzoek van de Universiteit van Birmingham constateert dat het aantal besmettingen tijdens epidemieën vaak aanzienlijk wordt overschat in modellen die de verspreiding van een ziekte voorspellen. Deze studie is gepubliceerd in de Journal of Physics: Complexity.

Heterogene netwerken

Bij de modellering van epidemieën wordt doorgaans geen rekening gehouden met de manier waarop mensen met elkaar verbonden zijn. ‘Veel modellen gaan uit van ‘willekeurige vermenging’. Dit betekent dat men ervan uitgaat dat ‘iedereen iedereen kan besmetten’’, aldus onderzoeker Dr. Samuel Johnson, universitair docent toegepaste wiskunde aan de Universiteit van Birmingham. Tijdens de coronapandemie werd ook volgens deze modellen gewerkt. ‘Het probleem is dat de eigenschappen van dit netwerk de voorspelde uitkomsten volledig kunnen veranderen’, zegt Johnson.

 Overschatting

De onderzoekers denken dat sociale netwerken heterogeen zijn. Dat betekent dat sommigen veel meer contacten hebben dan anderen. Daardoor kunnen epidemische uitbraken veel kleiner zijn dan voorspeld door standaardmodellen. Volgens Johnson komt dit deels doordat bij een bepaalde besmettingsgraad minder mensen besmet raken. Ook de overdraagbaarheid wordt overschat als je uitgaat van willekeurige vermenging. Deze twee fouten versterken elkaar.

 Met een eenvoudige versie van deze modellen laat de studie zien dat twee epidemische golven er aanvankelijk hetzelfde uitzien. Uiteindelijk raakt echter bijna 90% van de mensen besmet in het geval van willekeurige vermenging, terwijl dit slechts 20% is bij een heterogeen netwerk.

Leren van elkaar

‘Niet iedereen heeft hetzelfde aantal vrienden, familie en collega’s, of gaat naar plaatsen waar grote groepen mensen aanwezig kunnen zijn’, zegt Johnson. ‘En het feit dat superverspreider-evenementen zo’n belangrijke rol spelen in de vroege stadia van een epidemie ondersteunt de hypothese dat het echte netwerk van contacten, net als veel andere sociale netwerken, zeer heterogeen is.’

 Hij pleit ervoor dat de samenleving moet leren van wat er tijdens de pandemie misging en van wat er goed ging. Daarvoor zouden landen moeten vergelijken hoe het in andere landen is gegaan na het implementeren van verschillende maatregelen. ‘We moeten verbeteringen aanbrengen zodat we klaar zijn voor de volgende, en uitzoeken hoe we dat kunnen doen. Rekening houden met sociale netwerken zou een goede eerste stap zou zijn.’

Bronnen:

1 https://www.birmingham.ac.uk/news/2024/overhaul-epidemic-modelling-to-include-social-networks-says-new-research
2 DOI: 10.1088/2632-072X/ad19e0