Nieuw onderzoek onder miljoenen Amerikaanse veteranen laat zien dat mensen met onbehandelde obstructieve slaapapneu een duidelijk hogere kans hebben op de ziekte van Parkinson. Behandeling met een CPAP-apparaat kan die verhoogde kans aanzienlijk verkleinen.
Obstructieve slaapapneu (OSA) ontstaat doordat de bovenste luchtweg tijdens de slaap gedeeltelijk of volledig dichtvalt. Daardoor daalt het zuurstofgehalte in het bloed en wordt iemand telkens kort wakker, vaak zonder dat hij of zij zich daarvan bewust is. Veel mensen herkennen wel de bijbehorende klachten, zoals vermoeidheid overdag, onrustige nachten en moeite met inslapen.
Mensen met OSA lopen mogelijk twee keer zoveel risico om de ziekte van Parkinson te ontwikkelen als zij geen behandeling krijgen. Dat blijkt uit een grote analyse van medische gegevens van ruim 13,7 miljoen veteranen in de Verenigde Staten. De onderzoekers keken naar gezondheidsinformatie die tussen 1999 en 2022 werd verzameld. De gemiddelde leeftijd van de deelnemers was iets boven de zestig jaar, en één op de tien was vrouw.
Van deze grote groep had ruim 1,5 miljoen personen OSA. Zes jaar na de diagnose kwamen er 1,6 gevallen van parkinson voor per 1.000 mensen met slaapapneu, vergeleken met mensen zonder slaapapneu. Hoewel deze cijfers geen zekerheid geven dat iemand daadwerkelijk de ziekte ontwikkelt, laten ze wel een verband zien tussen onbehandelde ademstops tijdens de slaap en een hogere kans op parkinson.
Zonder behandeling leidt slaapapneu tot herhaald zuurstoftekort en verstoringen in hartslag en bloeddruk. Dat veroorzaakt langdurige prikkels voor het zenuwstelsel en mogelijk schade aan kwetsbare hersencellen. Daarnaast raakt de slaapstructuur verstoord. Die verstoring belemmert het opruimproces van afvalstoffen in de hersenen, waaronder verkeerd gevouwen eiwitten die bij parkinson een rol spelen. Ook ontstekingsreacties en stress op de bloed-hersenbarrière komen vaker voor bij OSA. De ernst van de slaapapneu speelt eveneens een rol. Hoe zwaarder de ademhalingsstoornissen, des te meer neemt het risico toe.
De onderzoekers keken in het verlengde hiervan naar het effect van CPAP-therapie. Een CPAP-apparaat houdt de luchtweg open door een lichte, constante luchtstroom via een masker. Wie binnen twee jaar na de OSA-diagnose met CPAP begon, had ongeveer 30% minder kans om parkinson te ontwikkelen. Daarmee lijkt de behandeling mogelijk beschermend te werken, al blijft nader onderzoek nodig. In de huidige praktijk krijgen vooral patiënten met duidelijke klachten CPAP, waardoor een groep met mildere OSA mogelijk onterecht buiten beeld blijft.
Volgens de onderzoekers onderstreept dit alles het belang van betere herkenning van slaapapneu in de huisartsenpraktijk. Veel mensen weten niet dat zij ademstops hebben, terwijl een relatief eenvoudige behandeling gezondheidsrisico’s kan beperken.
Bron: jamanetwork.com