Pesticiden en darmkanker
Blootstelling aan omgevingsfactoren zoals voeding, roken en pesticiden kan bijdragen aan darmkanker op jongere leeftijd. Nieuw onderzoek wijst op epigenetische veranderingen die mogelijk samenhangen met deze ziekte, waaronder een opvallend verband met het landbouwgif picloram.
Een nieuwe studie suggereert dat leefstijl en milieu een rol spelen bij darmkanker bij mensen onder de 50 jaar. Bekende risicofactoren, zoals roken en ongezonde voeding, werden bevestigd. Daarnaast vonden onderzoekers een nieuw verband met het veelgebruikte bestrijdingsmiddel picloram.
In regio’s waar meer picloram wordt gebruikt, komt darmkanker op jonge leeftijd vaker voor. Dat wijst op een mogelijke milieufactor, al bewijst dit geen direct oorzakelijk verband. De resultaten laten zien hoe opeenstapeling van blootstellingen gedurende het leven – het zogeheten ‘exposoom’ – invloed kan hebben op de gezondheid.
Darmkanker op jonge leeftijd betekent dat de diagnose vóór het 50e levensjaar wordt gesteld. Waar deze ziekte vroeger vooral bij ouderen voorkwam, neemt het aantal gevallen onder jongeren wereldwijd toe. De stijging bedraagt ongeveer 1,4 procent per jaar.
Onderzoek laat zien dat darmkanker in veel regio’s sneller toeneemt bij jongere dan bij oudere volwassenen. Ongeveer één op de vijf diagnoses treft iemand onder de 55 jaar. Inmiddels is darmkanker zelfs een van de belangrijkste oorzaken van kankersterfte bij mensen onder de 50 jaar.
De oorzaken van deze stijging zijn nog niet goed begrepen. Wetenschappers kijken daarom steeds vaker naar het exposoom: alle omgevingsinvloeden die iemand gedurende het leven ondergaat.
De nieuwe studie, gepubliceerd in Nature Medicine, richtte zich op epigenetica. Dat zijn chemische veranderingen die bepalen hoe genen worden afgelezen, zonder het DNA zelf te veranderen. Onderzoekers vergeleken deze veranderingen met aantekeningen in een boek: de tekst blijft gelijk, maar de interpretatie verandert.
De onderzoekers analyseerden DNA van mensen met darmkanker, zowel onder als boven de 50 jaar. Ze keken specifiek naar DNA-methylering, een proces dat genactiviteit beïnvloedt. Op basis daarvan maakten ze risicoscores die blootstelling aan omgevingsfactoren weerspiegelen.
Daaruit kwamen duidelijke patronen naar voren die samenhangen met voeding, roken en milieu-invloeden. Opvallend was de link met picloram, een landbouwgif dat niet eerder met kanker in verband was gebracht.
In Amerikaanse regio’s met meer gebruik van picloram zagen onderzoekers hogere cijfers van darmkanker bij jongeren. Ook bleken tumoren in deze groep andere moleculaire kenmerken te hebben, zoals minder veranderingen in het APC-gen, dat belangrijk is bij het ontstaan van darmkanker.
Dit suggereert dat omgevingsfactoren mogelijk via andere biologische routes bijdragen aan kanker dan alleen genetische mutaties.
Toch benadrukken onderzoekers dat het hier gaat om een verband, geen bewijs van oorzaak en gevolg. Meer studies zijn nodig om vast te stellen of picloram daadwerkelijk darmkanker veroorzaakt.
De resultaten onderstrepen wel het belang van leefstijl. Gezondere voeding en stoppen met roken kunnen het risico mogelijk verlagen. Voor pesticiden ligt dat complexer en kan regelgeving nodig zijn als een oorzakelijk verband wordt bevestigd.
De studie biedt een nieuwe manier om te begrijpen waarom darmkanker bij jongeren toeneemt. Bespreek risicofactoren en preventie met een arts en let op signalen van darmklachten.