11-06-2018

Over piskijkers en kruikezeikers

Af en toe komt op de redactie wetenschappelijk onderzoek binnen waar we wel aandacht aan móeten besteden. Zo ook aan het onderzoek van historicus Ruben Verwaal. Hij onderzocht hoe artsen in de achttiende eeuw lichaamssappen bestudeerden en daarmee de basis legden voor baanbrekende medische ontwikkelingen een eeuw later. Hij promoveert op 14 juni, aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Lichaamssappen

De antieke en middeleeuwse geneeskunde was gebaseerd op de vier zogeheten ‘humeuren’ (bloed, zwarte gal, gele gal en slijm). In de zeventiende eeuw verschuift de aandacht vervolgens naar anatomie. Wie kent niet het beroemde schilderij De anatomische les van Dr Nicolaes Tulp van Rembrandt. Verwaal beschrijft in zijn proefschrift hoe artsen vervolgens in de achttiende eeuw weer de nadruk gaan leggen op bloed, zweet, urine, sperma en melk. Nieuwe grensverleggende technieken als thermometers, hydrometers en beter uitgeruste laboratoria geven medici nieuwe mogelijkheden om de werking van onze lichaamssappen te onderzoeken.

Remmingen

De delicate relatie die wij hebben met onze vloeistoffen is volgens Verwaal al eeuwen in beweging. ‘Vrouwen die zwanger zijn, wordt tegenwoordig voorgehouden dat moedermelk heel belangrijk is, terwijl een paar decennia geleden juist het tegenovergestelde gebeurde. Het voorbeeld van de achttiende eeuw toont aan dat moedermelk continu ‘in’ en ‘uit’ is. En onze problematische relatie met urine heeft zelfs negatieve consequenties voor bijvoorbeeld nierpatiënten, die aan 24-uurs urineverzameling moeten doen. Een besef dat urine ooit zeer gewaardeerd was en zelfs geld waard was, kan mensen helpen zich minder te schamen voor de liter urine die ze overdag in een urinebokaal verzamelen.’

Meer weten?

De volledige titel van het proefschrift luidt: ‘Fluid Bodies: Physiology and Chemistry in the Eighteenth-Century Boerhaave School’. In de Nederlands versie gebruikt hij sprekende hoofdstuktitels als De aard van bloed, Piskijkers en kruikezeikers, Veel in de moedermelk te brokkelen hebben, Zweet het uit! en Zaad. Kijk ook eens naar zijn video over lichaamssappen door de eeuwen heen.

Bron: Rijksuniversiteit Groningen

Uit dezelfde categorie

Verband tussen slaap en metabolisme

Wetenschappers bekeken metingen van slaapritme om de dieperliggende oorzaken van diabetes te achterhalen. Amerikaanse psychologen van de Universiteit van Berkeley onderzochten de invloed van de hersenen op het metabolisme tijdens de NREM-slaapfase. Ze stelden vast dat...

Tegenslagen veranderen de hersenen

Het meemaken van tegenslagen verandert blijvend het functioneren van de hersenen. Dit blijkt uit onderzoek van het Radboudumc. Tijdens het onderzoek werd zelfs een mogelijk voorspellende waarde ontdekt voor het ontwikkelen van psychiatrische aandoeningen....

Het laatste nieuws

Lekker en ook gezond: Champignon-gerstsoep

Heb je zin in iets hartigs? Neem dan een kom van deze goedgevulde champignon-gerstsoep. Het recept voor deze soep zit vol met gezonde en voedzame krachtpatsers. Voor 6 tot 8 porties  Ingrediënten: 1 grote gele ui, gehakt 2 wortels in plakjes 3 stengels bleekselderij...

Kauwgom kauwen tegen gaatjes

Gaatjes en tandvleesontsteking zijn veel voorkomende mondziektes. Suikervrije kauwgom kan gebruikt worden om deze ziektes te voorkomen. Ook kunnen er kruiden en middelen worden toegevoegd aan kauwgom om de mondgezondheid te verbeteren. Iraanse wetenschappers hebben...

Contact met natuur bevordert geluksgevoel

De Universiteit Twente gaat onderzoeken wat het effect op het welbevinden is als je dagelijks tijd in de natuur doorbrengt. Ze vraagt deelnemers aan het onderzoek om gedurende twee weken 10 keer een half uur in een natuur door te brengen. Doe je mee?1 Eigenlijk weten...

Avondsnacken en overlijden aan kanker en diabetes

Eten na 10 uur ’s avonds verhoogt het risico op overlijden aan kanker of diabetes. Dat concluderen Chinese onderzoekers op basis van de gegevens van 41.744 Amerikaanse deelnemers die ze negen jaar hebben gevolgd. Hoe wordt de relatie tussen avondsnacken en overlijden...

Zeegeluiden en ‘zeespray’ zijn heilzaam

Niet iedereen beseft het, maar er vindt wetenschappelijk onderzoek plaats naar de heilzame werking van zee en strand. Ook in Europa, onder meer onder de vlag van BlueHealth. Dit onderzoeksinitiatief werd opgestart in 2016 en kijkt vooral naar hoe waterrijke omgevingen...