Onderzoekers hebben een experimentele behandeling ontwikkeld voor ernstige zwangerschapsvergiftiging bij zeer vroeggeboren zwangerschappen. De aanpak verwijdert een schadelijk placenta-eiwit uit het bloed en lijkt de zwangerschap tijdelijk te kunnen verlengen.
Zwangerschapsvergiftiging, ook bekend als pre-eclampsie, is een ernstige complicatie die jaarlijks wereldwijd duizenden moeders en baby’s treft. De aandoening veroorzaakt hoge bloeddruk en schade aan organen zoals de nieren en lever. Bij ernstige vormen is vroegtijdige bevalling vaak de enige behandeling.
Een internationaal onderzoeksteam meldt nu in Nature Medicine dat een nieuwe behandeling mogelijk meer tijd kan creëren voor moeder en kind. De onderzoekers richtten zich op het eiwit sFlt-1, dat door de placenta wordt geproduceerd. Bij vrouwen met pre-eclampsie circuleren vaak sterk verhoogde hoeveelheden van dit eiwit in het bloed.
sFlt-1 verstoort de ontwikkeling en functie van bloedvaten. Daardoor kan de placenta minder goed functioneren en ontstaan problemen met de bloeddruk en de zuurstoftoevoer naar de baby.
De onderzoekers ontwikkelden een techniek om dit eiwit selectief uit het bloed te filteren. Hiervoor gebruikten zij een vorm van aferese, een behandeling waarbij bloed buiten het lichaam langs een speciaal filtersysteem stroomt. In het filter zitten antistoffen die sFlt-1 kunnen binden en verwijderen.
Voordat de behandeling bij mensen werd getest, onderzochten de wetenschappers de methode bij zwangere bavianen. Daar daalde het sFlt-1-gehalte met ongeveer 50 procent.
Daarna volgde een kleine klinische studie bij zestien vrouwen met ernstige pre-eclampsie vóór 32 weken zwangerschap. Eerst kregen zeven vrouwen een enkele behandeling. Daarbij bleven de hartslag, bloeddruk en conditie van moeder en baby stabiel tijdens en na de procedure.
In een tweede fase kregen negen vrouwen meerdere behandelingen. Gemiddeld daalde het sFlt-1-gehalte na elke sessie met bijna 17 procent. Tegelijkertijd nam ook de gemiddelde bloeddruk af.
Opvallend was dat grotere dalingen van het schadelijke eiwit samengingen met sterkere verbeteringen van de bloeddruk. Volgens de onderzoekers ondersteunt dat het idee dat sFlt-1 een centrale rol speelt bij de ziekte.
De zwangerschappen konden na opname gemiddeld tien dagen worden verlengd. Dat lijkt beperkt, maar bij zeer vroeggeboren baby’s kan zelfs enkele dagen extra in de baarmoeder een groot verschil maken voor de overlevingskansen en de ontwikkeling van longen en hersenen.
De onderzoekers zagen bovendien dat het geboortegewicht van veel baby’s stabiel bleef of zelfs toenam tijdens de verlenging van de zwangerschap.
Er waren wel enkele bijwerkingen. Drie vrouwen kregen een mild calciumtekort. Ook kwamen een kleine bloeding op de prikplaats en een episode van schijnweeën voor. Ernstige complicaties werden niet gemeld.
De wetenschappers benadrukken dat het nog om een kleine proefstudie zonder controlegroep gaat. Daardoor is nog niet zeker hoe effectief de behandeling werkelijk is. Grotere gecontroleerde onderzoeken moeten uitwijzen of deze aanpak veilig genoeg is voor bredere toepassing.
Toch zien deskundigen de studie als een belangrijke stap richting een gerichte behandeling van pre-eclampsie, een aandoening waarvoor momenteel nog geen specifieke therapie bestaat.