Een veelvoorkomende bacterie die ernstige tandvleesontsteking veroorzaakt, kan mogelijk ook bijdragen aan een vernauwing van de aortaklep in het hart. Dat blijkt uit nieuw onderzoek bij muizen. De resultaten suggereren een verband, maar bewijzen nog niet dat dit ook bij mensen gebeurt.
Een slechte mondgezondheid lijkt verder te reiken dan alleen tanden en tandvlees. Onderzoekers hebben nieuwe aanwijzingen gevonden dat de bacterie Porphyromonas gingivalis, een belangrijke veroorzaker van ernstige tandvleesontsteking (parodontitis), mogelijk een rol speelt bij het ontstaan van verkalking van de aortaklep. Deze aandoening, bekend als calcificerende aortaklepstenose, belemmert de bloedstroom vanuit het hart en komt vooral voor bij ouderen.
De onderzoeksresultaten werden gepresenteerd tijdens de American Heart Association Basic Cardiovascular Sciences Scientific Sessions 2026. Omdat het onderzoek nog niet in een wetenschappelijk tijdschrift is gepubliceerd, moeten de bevindingen voorzichtig worden geïnterpreteerd.
Parodontitis is een chronische ontsteking van het tandvlees waarbij ook het kaakbot en de steunweefsels van de tanden worden aangetast. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie leven wereldwijd ongeveer één miljard mensen met een ernstige vorm van deze aandoening. Wanneer het tandvlees ontstoken is, kunnen bacteriën tijdens bijvoorbeeld tandenpoetsen of kauwen in de bloedbaan terechtkomen. Via het bloed kunnen zij verschillende organen bereiken.
Eerder onderzoek liet al zien dat parodontitis samenhangt met een verhoogd risico op onder meer diabetes, longontsteking, reumatoïde artritis, de ziekte van Alzheimer en verschillende hart- en vaatziekten. De nieuwe studie richtte zich specifiek op de vraag of dezelfde bacteriën ook betrokken kunnen zijn bij verkalking van de hartkleppen.
De onderzoekers combineerden onderzoek aan menselijk hartweefsel met experimenten bij muizen. Daaruit bleek dat herhaalde blootstelling aan levende P. gingivalis-bacteriën leidde tot ophoping van de bacterie in de aortaklep. Vervolgens nam de verkalking van de klep toe en ontwikkelden de dieren kenmerken die passen bij aortaklepstenose.
Daarnaast zagen de onderzoekers dat preventieve behandeling met antibiotica de hoeveelheid bacteriën in de hartkleppen verminderde en de verkalking afremde. Toch benadrukken zij dat deze resultaten niet betekenen dat antibiotica mensen kunnen beschermen tegen deze hartklepaandoening. Daarvoor is aanvullend klinisch onderzoek noodzakelijk.
De vermoedelijke verklaring ligt in chronische ontsteking. Langdurige ontstekingsreacties kunnen beschadiging van weefsels veroorzaken en het proces van verkalking versnellen. De onderzoekers denken daarom dat niet alleen de bacterie zelf, maar ook de ontstekingsreactie die zij uitlokt, een belangrijke rol kan spelen. Zij willen nu onderzoeken of het remmen van ontstekingsstoffen, zoals interleukine-1β (IL-1β), de ontwikkeling van de aandoening mogelijk kan vertragen.
Onafhankelijke deskundigen noemen de resultaten interessant, maar wijzen erop dat een rechtstreeks oorzakelijk verband nog niet is aangetoond. Wel sluiten de bevindingen aan bij eerdere kennis over de invloed van chronische ontstekingen op hart- en vaatziekten. Ook voor mondzorgspecialisten onderstrepen de resultaten het belang van een goede mondhygiëne als onderdeel van de algemene gezondheid.
Om het risico op parodontitis te verkleinen adviseren deskundigen:
Poets tanden, tandvlees en tong minimaal twee keer per dag.
Reinig dagelijks tussen de tanden met flosdraad of ragers.
Gebruik zo nodig een antibacterieel mondspoelmiddel.
Let op risicofactoren zoals roken, diabetes en een ongezond voedingspatroon.
Laat het tandvlees regelmatig controleren door een tandarts of mondhygiënist.
De nieuwe bevindingen laten zien dat de mond mogelijk een grotere invloed heeft op de gezondheid van het hart dan eerder werd gedacht. Vervolgonderzoek bij mensen moet uitwijzen of goede behandeling van parodontitis ook kan bijdragen aan het voorkomen of vertragen van hartklepverkalking.
Wilt u uw risico op tandvleesproblemen verkleinen? Bespreek klachten zoals bloedend tandvlees of loszittende tanden tijdig met uw tandarts of mondhygiënist.
Bronnen:
https://professional.heart.org/en/meetings/basic-cardiovascular-sciences
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11152847/