Oncologisch chirurg en hoogleraar Bas Groot Koerkamp hield op 6 september jl. zijn oratie, met als titel Een verschil maken, waarin hij pleitte voor meer ‘gecontroleerde experimenten’ in de geneeskunde.1 Wat bedoelt hij daar precies mee en waarom is het zo belangrijk?
Een gecontroleerd experiment, in het Engels randomized controlled trial (RCT), is een wetenschappelijk onderzoek (vooral in de biowetenschappen en de geneeskunde) waarbij deelnemers willekeurig worden toegewezen aan minstens twee groepen: een interventiegroep die de te testen behandeling ontvangt en een controlegroep die een standaardbehandeling of placebo krijgt.
Door de willekeurige toewijzing van deelnemers aan beide groepen – randomisatie genoemd – worden toevalfactoren evenredig verdeeld en zo systematische verschillen geminimaliseerd.
Het doel van een RCT is te achterhalen of de behandeling of interventie effectief is door de resultaten van beide groepen te vergelijken.2
Groot Koerkamp stelt dat Nederlandse onderzoekers een unieke positie hebben om dergelijk onderzoek uit te voeren, vanwege de sterke samenwerkingscultuur onder artsen en onderzoekers.
Een voorbeeld hiervan is de Dutch Pancreatic Cancer Group, waarin specialisten uit verschillende ziekenhuizen samenwerken aan tien RCT’s.1 Deze samenwerking stelt hen in staat om voorbij individuele belangen te kijken en de collectieve kracht te benutten voor het welzijn van patiënten.
Groot Koerkamp maakt zich echter zorgen over de aangekondigde bezuinigingen op wetenschappelijk onderzoek, omdat deze de vooruitgang in de geneeskunde kunnen belemmeren en toekomstige generaties patiënten kunnen benadelen.
Er zijn meer, in plaats van minder, RCT’s nodig om de richtlijnen en daarmee de levens van patiënten fundamenteel te verbeteren.1
Dankzij een RCT weten we bijvoorbeeld dat vrouwen met borstkanker niet langer leven als behalve de tumor, ook de onderliggende borstspier en alle klieren in de oksel worden weggehaald.
Die bevinding was reden om te stoppen met deze radicale ingreep en voortaan alleen de tumor uit de borst te verwijderen. Een belangrijke verandering voor patiënten, want de grote operatie leidde vaker tot wondproblemen en verminderde bewegingsvrijheid van de arm.1
Groot Koerkamp waarschuwt ook voor de invloed van de farmaceutische industrie op onderzoek.1 Het initiatief voor RCT’s moet bij onafhankelijke artsen en onderzoekers liggen, omdat farmaceutische bedrijven vaak andere prioriteiten hebben, zoals het op de markt brengen van nieuwe medicijnen.
Dit kan bijvoorbeeld leiden tot onderzoek dat slechts aantoont dat een tumor kleiner wordt, zonder dat de patiënt daadwerkelijk langer leeft.
Om kwalitatief hoogstaand onderzoek te waarborgen, pleit Groot Koerkamp voor meer tijd en middelen voor artsen die patiëntenzorg met onderzoek combineren.1
Wetenschappelijk onderzoek is geen bijkomstige hobby, maar een essentieel onderdeel van de medische praktijk. Vrijstelling van patiëntenzorg voor onderzoeksdagen zou hierbij kunnen helpen.
Tot slot roept Groot Koerkamp de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra op om klinisch wetenschappelijk onderzoek toekomstbestendig te maken.
Door RCT’s te bevorderen en te ondersteunen, kan Nederland een leidende rol blijven spelen in de medische vooruitgang en de zorg voor toekomstige generaties patiënten verbeteren.1
Bronnen: