Een intensieve behandeling van hoge bloeddruk kan het risico op dementie verlagen. In een grote Chinese studie lag het risico na zeven jaar 15 procent lager dan bij gebruikelijke zorg. Ook cognitieve problemen kwamen minder vaak voor bij deelnemers die intensiever werden behandeld.
Dat blijkt uit nieuwe langetermijngegevens van het China Rural Hypertension Control Program. De resultaten werden op 30 augustus 2026 gepresenteerd tijdens het congres van de European Society of Cardiology in München. Bijna 34.000 volwassenen met hoge bloeddruk namen aan het onderzoek deel.
Na zeven jaar had 8,85 procent van de intensief behandelde deelnemers dementie ontwikkeld. Bij mensen die de gebruikelijke zorg kregen, was dat 10,55 procent. Na correctie voor verschillen tussen de groepen kwam dit neer op een 15 procent lager risico op dementie.
Ook lichtere problemen met geheugen en denkvermogen kwamen minder vaak voor. Het risico op cognitieve achteruitgang zonder dementie lag in de behandelgroep 13 procent lager.
De studie vond plaats in 326 dorpen op het Chinese platteland. De onderzoekers verdeelden complete dorpen willekeurig over twee groepen. Zo’n onderzoeksopzet heet een clustergerandomiseerde studie. In totaal deden 33.995 mensen van 40 jaar en ouder mee. De gemiddelde leeftijd was 63 jaar en 61 procent van de deelnemers was vrouw.
Alle deelnemers hadden een te hoge bloeddruk. Bij mensen die nog geen medicijnen gebruikten, ging het om een bovendruk van minstens 140 mmHg of een onderdruk van minstens 90 mmHg. Voor mensen die al bloeddrukverlagers gebruikten of een hoog risico op hart- en vaatziekten hadden, golden lagere grenzen.
In de intensieve behandelgroep verzorgden opgeleide lokale zorgverleners een groot deel van de behandeling. Zij waren geen arts, maar werkten onder toezicht van huisartsen. Ze pasten bloeddrukmedicatie volgens een vast stappenplan aan. Het behandeldoel was een bloeddruk lager dan 130/80 mmHg.
De actieve behandeling duurde vier jaar. Daarna volgden de onderzoekers de deelnemers nog drie jaar zonder dezelfde actieve begeleiding. Zelfs aan het einde van die zeven jaar bleef een duidelijk verschil in bloeddruk zichtbaar. De bovendruk was in de interventiegroep gemiddeld 17,6 mmHg gedaald ten opzichte van het begin. Bij gebruikelijke zorg bedroeg die daling 2,4 mmHg.
De zevenjaarsresultaten bouwen voort op eerder gepubliceerde gegevens uit dezelfde studie. Na vier jaar bleek de intensieve behandeling al samen te hangen met minder dementie. Die resultaten verschenen in 2025 in Nature Medicine. Toen was het risico op dementie eveneens ongeveer 15 procent lager.
Hoge bloeddruk kan op verschillende manieren schadelijk zijn voor de hersenen. Langdurig verhoogde druk beschadigt kleine bloedvaten en vergroot het risico op beroertes. Ook kunnen ongemerkte vaatbeschadigingen ontstaan. Zulke veranderingen kunnen op termijn bijdragen aan problemen met geheugen, denken en andere hersenfuncties.
De studie onderzocht dementie door alle oorzaken samen. De resultaten bewijzen daarom niet dat bloeddrukverlaging specifiek de ziekte van Alzheimer voorkomt. Dementie kan ontstaan door verschillende processen, waaronder vaatziekten en neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer.
Opvallend is dat ernstige ongewenste gebeurtenissen niet vaker voorkwamen bij intensieve behandeling. Ze werden juist gemeld bij 47,15 procent van de intensief behandelde deelnemers tegenover 49,78 procent bij gebruikelijke zorg. Dat ondersteunt de mogelijkheid dat een goed georganiseerde intensieve aanpak ook op langere termijn uitvoerbaar is.
Toch zijn de resultaten niet zonder meer op iedere patiënt toepasbaar. De deelnemers woonden allemaal in landelijke gebieden van China. Daarnaast kan een zeer lage bloeddruk bij sommige oudere of kwetsbare mensen klachten veroorzaken, zoals duizeligheid of vallen. Een passende streefwaarde blijft daarom afhankelijk van leeftijd, gezondheid en gebruikte medicijnen.
De bevindingen versterken het bewijs dat behandeling van hoge bloeddruk niet alleen hart en bloedvaten beschermt, maar mogelijk ook de hersenen. Laat een verhoogde bloeddruk daarom controleren en bespreek met een arts welke streefwaarde in uw situatie passend is.