Vier koppen koffie per dag kunnen stemming, stress en hersenfunctie positief beïnvloeden. Opvallend genoeg zagen onderzoekers veel van die effecten ook bij cafeïnevrije koffie, samen met veranderingen in darmbacteriën en stofwisselingsproducten.
Koffie doet mogelijk meer dan alleen wakker maken. Onderzoekers van APC Microbiome Ireland ontdekten dat zowel gewone als cafeïnevrije koffie invloed heeft op de darmflora én op mentale gezondheid.
De studie verscheen in Nature Communications. Daarin onderzochten wetenschappers hoe koffie het zogenoemde darm-brein-as beïnvloedt. Dat is de wisselwerking tussen de hersenen en bacteriën in de darmen.
Aan het onderzoek deden 62 volwassenen mee. De helft dronk normaal geen koffie. De andere helft dronk dagelijks drie tot vijf koppen koffie.
Na eerste metingen stopten de koffiedrinkers twee weken volledig met koffie en andere cafeïnebronnen, zoals cola en pure chocolade. Daarna begonnen zij opnieuw met koffie drinken. De ene groep kreeg gewone oploskoffie, de andere cafeïnevrije koffie. Beide groepen dronken vier koppen per dag gedurende drie weken.
Tijdens het onderzoek bekeken de wetenschappers stemming, stress, slaap, geheugen, aandacht en lichamelijke gezondheid. Ook onderzochten ze ontlasting en urine om veranderingen in darmbacteriën en stofwisselingsproducten te meten.
Na de koffiepauze verbeterde de stemming bij deelnemers die opnieuw koffie dronken. Zowel gewone als cafeïnevrije koffie gingen samen met minder stress, minder sombere gevoelens en minder impulsief gedrag.
Toch zagen de onderzoekers ook verschillen tussen beide soorten koffie. Gewone koffie hing samen met minder angstgevoelens, scherpere aandacht en lagere bloeddruk. Cafeïnevrije koffie werd juist gekoppeld aan beter geheugen, meer lichaamsbeweging en betere slaap.
Daarnaast veranderde de samenstelling van de darmflora. Koffiedrinkers hadden hogere niveaus van bepaalde bacteriesoorten die eerder in verband zijn gebracht met gezondheidseffecten. Sommige van deze bacteriën hangen samen met galzuurstofwisseling, mondgezondheid en positieve emoties.
De onderzoekers vonden ook negen belangrijke stofwisselingsproducten die sterk samenhingen met koffiegebruik. Daaronder zaten cafeïne, theofylline en verschillende plantaardige stoffen, zoals polyfenolen.
Volgens de onderzoekers lijkt koffie daardoor invloed uit te oefenen op de activiteit van darmbacteriën en op stoffen die mogelijk hersenfuncties beïnvloeden.
Wel plaatsen de wetenschappers kanttekeningen bij hun onderzoek. De studie was klein en onderzocht alleen oploskoffie. Het blijft daardoor onzeker of espresso, filterkoffie of andere zetmethoden dezelfde effecten geven.
Ook betekent een verband nog niet automatisch dat koffie rechtstreeks verantwoordelijk is voor alle verbeteringen. Mogelijk speelde het hervatten van een vertrouwde gewoonte eveneens een rol.
Toch versterken de resultaten het idee dat voeding, darmflora en mentale gezondheid nauw met elkaar verbonden zijn.
Wie gevoelig is voor cafeïne of slaapproblemen heeft, kan volgens deze studie mogelijk ook voordeel halen uit cafeïnevrije koffie.