De incidentie van huidkanker neemt in Nederland al decennia toe en er is geen teken dat deze trend binnenkort keert. Toch is er ook goed nieuws: de behandelmogelijkheden zijn beter dan ooit en bij vroege ontdekking is de prognose van vrijwel alle vormen uitstekend. Het begint allemaal bij kennis over de signalen en het serieus nemen van veranderingen op de huid.

Huidkanker in al zijn vormen

Het herkennen van huidkanker vereist kennis van de verschillende typen die voorkomen. De drie meest voorkomende vormen zijn het basaalcelcarcinoom, het plaveiselcelcarcinoom en het melanoom.

Alle vormen hebben een duidelijke relatie met UV straling als belangrijkste risicofactor. Jarenlange cumulatieve zonblootstelling, ernstige zonnebrand in de jeugd en het gebruik van zonnebanken verhogen het risico aanzienlijk. Daarnaast spelen genetische factoren een rol, waaronder een lichte huidskleur, rood of blond haar en een familiegeschiedenis met huidkanker.

Het aantal huidkankerdiagnoses is de afgelopen dertig jaar meer dan verdrievoudigd. Deels komt dit door de vergrijzing en door het feit dat eerdere generaties minder aandacht besteedden aan zonbescherming, maar ook de toegenomen diagnostische mogelijkheden spelen een rol.

Elk type huidkanker heeft zijn eigen kenmerken en gedrag. Het basaalcelcarcinoom groeit langzaam en zaait zelden uit, terwijl het melanoom agressiever is en bij late ontdekking een serieuze bedreiging vormt. Kennis van deze verschillen helpt bij het inschatten van de urgentie.

Melanoom als bijzondere aandacht

Het herkennen van een melanoom is extra belangrijk omdat het melanoom de meest levensbedreigende vorm van huidkanker is. Let op moedervlekken die asymmetrisch zijn, onregelmatige randen hebben of van kleur veranderen.

Een moedervlek die in korte tijd verandert van grootte, vorm of kleur is een alarmsignaal dat onmiddellijke medische aandacht verdient. Hetzelfde geldt voor moedervlekken die jeuken, bloeden of korstjes vormen. Het lelijke eendje principe, waarbij een plek er opvallend anders uitziet dan alle omringende vlekken, is een aanvullend handvat voor zelfcontrole.

Immunotherapie heeft de behandeling van gevorderd melanoom de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. Waar de vooruitzichten bij uitzaaiingen voorheen somber waren, zijn er nu behandelingen die bij een aanzienlijk deel van de patiënten langdurige remissie kunnen bewerkstelligen. Deze ontwikkeling onderstreept het belang van gespecialiseerde zorg bij de diagnose melanoom.

De ABCDE-methode biedt een praktisch hulpmiddel om verdachte moedervlekken te beoordelen. Let daarbij op asymmetrie, een onregelmatige begrenzing, kleurverschillen, een diameter groter dan zes millimeter en evolutie of verandering in de loop van de tijd.

Bij vroege ontdekking is een melanoom in meer dan negentig procent van de gevallen succesvol te behandelen. Wanneer de tumor zich eenmaal heeft verspreid, worden de behandelopties complexer en de prognose ongunstiger. Regelmatige controle is daarom niet alleen zinvol maar potentieel levensbeslissend.

Zelfonderzoek en professionele screening

Maandelijkse zelfcontrole van de huid is een gewoonte die iedereen er goed aan doet om te ontwikkelen. Controleer daarbij het hele lichaam, inclusief moeilijk bereikbare plekken als de rug, de hoofdhuid en tussen de tenen. Een partner of spiegel kan daarbij helpen. Maak eventueel foto’s van opvallende plekken om veranderingen over de tijd beter te kunnen volgen.

Voor mensen met een verhoogd risico is jaarlijkse professionele screening door een dermatoloog sterk aan te raden. Met behulp van dermatoscopie kunnen verdachte plekken nauwkeurig worden beoordeeld en indien nodig direct worden verwijderd of gebiopteerd. Preventie en vroegtijdige detectie vormen samen de krachtigste verdediging tegen de gevolgen van huidkanker.

In samenwerking met Dr Brinkman kliniek