Mensen van middelbare leeftijd met licht of matig gehoorverlies lopen mogelijk veel meer risico op dementie. Een grote langlopende studie laat zien dat zelfs milde gehoorproblemen al samengaan met veranderingen in de hersenen en een versnelde achteruitgang van het denkvermogen.
Dementie treft wereldwijd tientallen miljoenen mensen en het aantal nieuwe gevallen stijgt elk jaar. Omdat een genezende behandeling ontbreekt, richten wetenschappers zich steeds vaker op beïnvloedbare risicofactoren.
Gehoorverlies is er daar één van. Het treft veel volwassenen van boven de vijftig en wordt met het ouder worden steeds vaker vastgesteld. In Nederland neemt de kans op gehoorproblemen per decennium dan sterk toe.
Een nieuwe studie in JAMA Network Open onderzocht de relatie tussen leeftijdsgebonden gehoorverlies en tekenen van hersenveroudering.
De onderzoekers gebruikten gegevens uit de Framingham Heart Study, een grootschalig onderzoek waarin deelnemers elke paar jaar medische onderzoeken ondergaan. Voor deze analyse werden 2.178 deelnemers gevolgd, verdeeld over twee deels overlappende groepen.
De eerste groep, gemiddeld 58 jaar oud, onderging gehoortesten, hersenscans en cognitieve onderzoeken. Daarmee werd vastgesteld hoe gehoorverlies samenhangt met hersenstructuur en denkvermogen.
De tweede groep, gemiddeld 67 jaar, werd gedurende vijftien jaar gevolgd om te bepalen of gehoorproblemen samenhingen met het daadwerkelijk ontstaan van dementie.
Uit de gehoortesten bleek dat zelfs lichte gehoorvermindering al verband hield met subtiele afwijkingen op hersenscans. Zo zagen onderzoekers vaker schade aan de witte stof, het netwerk van zenuwvezels dat signalen door de hersenen transporteert.
Ook bleek het totale hersenvolume kleiner bij mensen met mild of sterker gehoorverlies. Tegelijkertijd presteerden zij slechter op testen van het uitvoerende functioneren, zoals plannen en geconcentreerd handelen.
In de groep die langdurig werd gevolgd, had iemand met licht of meer gehoorverlies een 71% hogere kans op het ontwikkelen van dementie dan iemand met een normaal gehoor. Die verhoogde kans was nog groter bij dragers van het APOE4-gen, een genetische factor die de kwetsbaarheid voor de ziekte van Alzheimer verhoogt.
Gehoorverlies is dus mogelijk geen onschuldig ouderdomsverschijnsel. Het kan leiden tot minder sociale contacten, wat het denkvermogen kan ondermijnen. Een andere uitleg is dat het brein extra energie moet steken in het verwerken van vervormde geluidssignalen.
Daardoor blijven minder middelen over voor andere cognitieve functies. Omdat het onderzoek observationeel is, staat niet vast dat gehoorverlies daadwerkelijk dementie veroorzaakt, maar de aanwijzingen stapelen zich op.
Opvallend is dat deelnemers met gehoorverlies die een hoortoestel gebruikten, een lagere kans hadden op het ontwikkelen van dementie. Dit gold vooral voor mensen met een erfelijke kwetsbaarheid.
Dat wijst erop dat vroege opsporing en behandeling van gehoorproblemen een eenvoudige manier kan zijn om het risico op cognitieve achteruitgang te beperken. Veel mensen merken lichte gehoorschade zelf niet op, wat het belang van regelmatige gehoorcontroles vanaf middelbare leeftijd onderstreept.
Bron: jamanetwork.com