Sorry, wat zeg je?

Herken je dit? Je zit op een verjaardag, de kamer is gevuld met geroezemoes en gelach, en jij probeert krampachtig het verhaal van je buurman te volgen. Iedereen lijkt het naar zijn zin te hebben, maar jij bent vooral bezig met focussen. Je lacht maar vriendelijk mee, terwijl je eigenlijk de clou hebt gemist. Of misschien merk je dat je partner steeds vaker vraagt of de televisie echt zo hard moet staan. We wuiven het vaak weg. ‘Ach, het was gewoon erg rumoerig,’ of ‘Mensen praten tegenwoordig zo onduidelijk.’ Maar diep vanbinnen voel je misschien wel dat er iets verandert. Gehoorverlies is geen schakelaar die ineens omgaat; het is een sluipend proces.

De kunst van het invullen (en waarom dat zo vermoeiend is)

Het eerste signaal van gehoorverlies is vaak niet dat je niets meer hoort, maar dat je moe wordt van het luisteren. Je oren vangen de signalen minder scherp op, waardoor je hersenen keihard moeten werken om de gaten in de zinnen in te vullen. Dit noemen we luisterinspanning. Je bent aan het puzzelen in plaats van aan het communiceren. Heb je na een dag werken of een avondje uit het gevoel dat je compleet gesloopt bent? Dan is het verstandig om eens een gehoortest te doen. Het kan bevestigen dat je vermoeidheid niet aan je conditie ligt, maar aan de topsport die je oren aan het bedrijven zijn.

Wanneer gezelligheid ineens hard werken wordt

Naast vermoeidheid zie je vaak dat mensen onbewust hun gedrag gaan aanpassen. Misschien merk je dat je telefoongesprekken gaat vermijden, omdat je de ander niet goed verstaat, of dat je nee zegt tegen dat etentje in dat drukke restaurant. Dit is een klassiek verdedigingsmechanisme. Veel mensen stellen hulp uit omdat ze het idee van een gehoorapparaat nogal confronterend vinden. Maar is het niet veel erger om langzaam sociaal geïsoleerd te raken? De angst voor het hulpmiddel is vaak groter dan de kwaal, terwijl de moderne techniek er juist voor zorgt dat je weer vol zelfvertrouwen het sociale leven in kunt stappen.

Klinkt iedereen alsof hij of zij mompelt?

Een heel specifiek kenmerk van beginnend gehoorverlies, vaak ouderdomsslechthorendheid, is dat de hoge tonen als eerste verdwijnen. En laat dat nu net de tonen zijn die zorgen voor helderheid in spraak. Medeklinkers zoals de ‘f’, ‘s’ en ’t’ vallen weg. Het gevolg? Je hoort wel dat er gepraat wordt (het volume is er nog wel), maar het klinkt alsof iedereen binnensmonds praat. Ook natuurgeluiden, zoals het fluiten van de vogels of het ruisen van de wind, verdwijnen vaak als eerste naar de achtergrond. Als je merkt dat de wereld om je heen wat doffer en minder sprankelend klinkt, is dat een duidelijk signaal om aan de bel te trekken.

Je oren zijn de poort, je brein is de computer

Waarom is er op tijd bij zijn zo belangrijk? Omdat je oren eigenlijk alleen de microfoons zijn, je hersenen zijn de computer die het geluid verwerkt. Als die ‘computer’ te lang geen input krijgt van bepaalde klanken, verleerd hij hoe hij die moet verwerken. Dit heet auditieve deprivatie. Hoe langer je wacht, hoe lastiger het voor je brein wordt om later, zelfs met hulp, die geluiden weer te herkennen. Bovendien is er steeds meer bewijs dat onbehandeld gehoorverlies kan bijdragen aan cognitieve achteruitgang. Je oren fit houden, houdt je geest dus ook scherp.

De stap naar helderheid is kleiner dan je denkt

Hopelijk schrik je niet van dit bericht, maar ben je juist wakker geschud. Het herkennen van deze signalen is namelijk goed nieuws: het betekent dat je er iets aan kunt doen! Je hoeft niet te blijven worstelen met ‘wat zeg je?’. De stap naar een audicien is laagdrempelig en pijnloos. Zie het als een cadeau aan jezelf (en aan je familie, die de tv weer op een normaal volume kan zetten). Wacht niet tot de stilte overheerst, maar kies voor een leven vol geluid, muziek en heldere gesprekken. Je verdient het om alles te horen!

in samenwerking met Schoonenberg