Een goedkope hiv-remmer blijkt het zicht te verbeteren bij een veelvoorkomende oogcomplicatie van diabetes. De pil biedt mogelijk een toegankelijk alternatief voor dure en pijnlijke ooginjecties.
Een gangbare hiv-remmer, lamivudine, lijkt een veelbelovende behandeling voor diabetisch macula-oedeem (DME). Deze aandoening komt voor bij ongeveer 1 op de 14 mensen met diabetes en veroorzaakt vochtophoping in het netvlies, met wazig zicht of zelfs blindheid als gevolg. Uit een eerste klinische proef blijkt dat lamivudine het zicht aanzienlijk kan verbeteren, zónder dat patiënten afhankelijk zijn van regelmatige ooginjecties.
Onderzoekers voerden een kleine studie uit met 24 volwassenen met DME. De deelnemers kregen ofwel lamivudine of een neppil, gevolgd door standaard injecties met het geneesmiddel bevacizumab na vier weken. Opvallend was dat de groep die lamivudine slikte al vóór de eerste injectie 9,8 letters beter kon lezen op een oogkaart. De placebogroep zag hun zicht juist licht achteruitgaan.
Na acht weken — dus een maand na de injecties — bleek het verschil nog groter. De lamivudinegroep zag een verbetering van 16,9 letters (meer dan drie regels op de oogkaart), tegenover slechts 5,3 letters bij de controlegroep. Deze resultaten suggereren dat lamivudine zowel op zichzelf als in combinatie met injecties werkzaam is.
Toegankelijke zorg wereldwijd
De werking van lamivudine lijkt samen te hangen met het remmen van zogenoemde inflammasomen. Dit zijn onderdelen van het afweersysteem die een rol spelen bij ontstekingen, en vermoedelijk ook bij het ontstaan van DME. Omdat lamivudine al jarenlang veilig wordt gebruikt tegen hiv, zou het snel inzetbaar kunnen zijn voor een breder publiek.
Het voordeel is groot, zeker in delen van de wereld waar toegang tot oogartsen beperkt is. Injecties kunnen tot 2.000 dollar per maand kosten, terwijl lamivudine als generiek middel slechts 20 dollar per maand kost. Bovendien nemen patiënten de pil thuis in, zonder dat ze naar het ziekenhuis hoeven.
Toekomstige ontwikkelingen
De onderzoekers werken ook aan een verbeterde versie van lamivudine, met de naam K9. Deze variant zou dezelfde werking hebben, maar met minder kans op bijwerkingen. Grootschaliger en langduriger onderzoek is nodig om de eerste resultaten te bevestigen, maar de verwachtingen zijn hooggespannen.
Een goedkope hiv-pil als behandeling voor DME kan wereldwijd het verschil maken voor miljoenen mensen met diabetes.
Bron: University of Virginia Health System