Opgroeien zonder biologische vader in huis kan in Westerse samenlevingen nadelig zijn voor de seksuele en sociale ontwikkeling van kinderen en jongeren. Er is echter weinig bekend over de gevolgen van vaderafwezigheid in culturen waar deze gezinsstructuur gangbaar is, zoals in veel Caribische landen. Zo groeit ongeveer 40% van de kinderen op Curaçao op zonder hun biologische vader. Dit proefschrift, gepubliceerd door de Rijksuniversiteit Groningen, onderzocht hoe vaderafwezigheid op Curaçao en in Nederland door jongvolwassenen wordt ervaren en welke gevolgen dit heeft voor hun ontwikkeling.
Er werden diepte-interviews afgenomen bij 19 Curaçaose, 15 Curaçaos-Nederlandse en 16 Nederlandse jongvolwassenen. Daarnaast werd een grootschalige online-vragenlijst ingevuld door 2222 jongvolwassenen op Curaçao en in Nederland. Er werd ook data verzameld uit andere studies, die zich richten op psychische, sociale en lichamelijke ontwikkelingen van kinderen in Noord-Nederland. Door middel van deze vier studies werd getracht inzicht te verkrijgen in de percepties, ervaringen en mogelijke gevolgen van vaderafwezigheid.
De percepties en ervaringen van vaderafwezigheid bleken cultureel verschillend. Curaçaose en Curaçaos-Nederlandse jongvolwassenen hadden over het algemeen minder negatieve gevoelens over hun afwezige vaders en hun opvoeding dan Nederlandse jongvolwassenen. Uit de online-vragenlijst bleek dat vaderafwezigheid geen significante invloed had op schoolbetrokkenheid en op de percepties van relatiekwaliteit tussen vader en kind en het opvoedgedrag, zowel in Curaçao als in Nederland.
Het lijkt alsof de frequentie van vaderafwezigheid op Curaçao bijdraagt aan minder negatieve percepties en ervaringen. Daarnaast speelt de ondersteuning van familie- en sociale netwerken een rol. Onder de Nederlandse jongvolwassenen werd geen verband gevonden tussen vaderafwezigheid en academische ontwikkeling, vader-kind relaties, en zelfvertrouwen als ouder. Dit kan verklaard worden door de Nederlandse sociale en economische context, zoals wetgeving die vaderbetrokkenheid na een scheiding stimuleert en het sociale vangnet.
Dit proefschrift draagt bij aan ons begrip van vaderafwezigheid, door een cross-cultureel perspectief toe te voegen en zich te richten op jongvolwassenen. De bevindingen tonen aan dat negatieve gevolgen van vaderafwezigheid niet universeel zijn, en dat culturele en sociale contexten een belangrijke rol spelen. De resultaten impliceren dat beleidsmakers en professionals vaderafwezigheid dus niet als een universeel probleem moeten zien, maar rekening moeten houden met sociaaleconomische factoren en culturele verschillen. Het destigmatiseren van vaderafwezigheid en het betrekken van andere (vader)figuren bij de opvoeding kan daarnaast helpen om negatieve gevolgen te beperken.
Bron:
1 https://research.rug.nl/files/870709473/Complete_thesis.pdf