Zoutvervangers met kalium kunnen bij mensen met nierfalen levensgevaarlijke kaliumstijgingen veroorzaken. Artsen waarschuwen dat deze producten hyperkaliëmie kunnen uitlokken, zeker in combinatie met veelgebruikte medicijnen.

Zoutvervangers lijken een gezond alternatief voor keukenzout. Ze bevatten minder natrium en soms extra kalium, wat gunstig kan zijn voor de bloeddruk en het risico op hart- en vaatziekten. Maar volgens een analyse van nefrologen in het BMJ vormen deze producten een ernstig risico voor mensen die kalium minder goed kunnen uitscheiden.

Bij nierfalen, diabetes met hypoaldosteronisme en obstructieve uropathie kan het lichaam kalium niet goed afvoeren. Hierdoor ontstaat sneller hyperkaliëmie: een te hoge kaliumwaarde in het bloed. Dat kan leiden tot gevaarlijke hartritmestoornissen en zelfs hartstilstand.

Het risico wordt verder verhoogd doordat veel patiënten met nierproblemen geneesmiddelen gebruiken die de kaliumuitscheiding remmen. Het gaat onder andere om ACE-remmers, angiotensine-II-receptorblokkers en kaliumsparende plaspillen. Ook veelgebruikte pijnstillers zoals NSAID’s — vaak gebruikt door ouderen met artrose — kunnen het kaliumgehalte verhogen.

De auteurs benadrukken dat juist deze kwetsbare groep vaak wordt aangemoedigd om minder natrium en meer kalium te gebruiken. Maar voor mensen met een verminderde nierfunctie werkt dat advies averechts. Zelfs kleine extra hoeveelheden kalium uit “gezonde” zoutvervangers kunnen al problemen veroorzaken.

Artsen pleiten daarom voor duidelijke waarschuwingen op verpakkingen en voorlichting aan patiënten. Mensen met nierziekten, diabetes of gebruik van genoemde medicatie wordt geadviseerd geen kaliumbevattende zoutvervangers te gebruiken zonder overleg met een arts.

Bron: BMJ, 2003; 326: 35-6