Voor het eerst lijkt een behandeling het verloop van de erfelijke en fatale ziekte van Huntington af te remmen. In een kleine studie vertraagde gentherapie AMT-130 de achteruitgang met 75% over drie jaar.
De ziekte van Huntington treft wereldwijd naar schatting 35.000 mensen. De aandoening ontstaat door een fout in het HTT-gen, waardoor een giftige variant van het eiwit huntingtine ontstaat. Dit leidt tot ongecontroleerde bewegingen, problemen met lopen en spreken, cognitieve achteruitgang en uiteindelijk overlijden. Tot nu toe bestaat er geen effectieve behandeling die het ziekteproces kan afremmen. De gemiddelde levensverwachting van patiënten is ongeveer 15 tot 20 jaar na de eerste symptomen. Maar patiënten die de ziekte voor hun 20ste levensjaar oplopen leven gemiddeld slechts 10 jaar na de diagnose.
Een nieuwe aanpak in de hersenen
Het bedrijf uniQure ontwikkelde de experimentele therapie AMT-130. Daarbij gebruiken onderzoekers een onschuldig adeno-geassocieerd virus (AAV) als transportmiddel. Dit virus brengt DNA in de hersencellen dat codeert voor een zogenoemde microRNA. Deze kleine RNA-streng blokkeert de aanmaak van het schadelijke huntingtine-eiwit. In tegenstelling tot eerdere pogingen, waarbij middelen in het hersenvocht werden toegediend, wordt AMT-130 direct in de hersenen gebracht. Via kleine openingen in de schedel plaatsen artsen een katheter in de caudate nucleus en putamen, de hersengebieden die het sterkst zijn aangedaan bij huntington. De eenmalige procedure duurt ongeveer twaalf uur.
Resultaten van de trial
In het onderzoek kregen 29 patiënten met stadium 2 of vroeg stadium 3 Huntington een lage of hoge dosis van de gentherapie. Hun vooruitgang werd vergeleken met een grote groep onbehandelde patiënten uit een internationale databank. De 12 mensen die de hoge dosis ontvingen, lieten na drie jaar een 0,38-punt daling zien op de standaardbeoordelingsschaal voor Huntington, tegen 1,52 punten bij onbehandelde patiënten. Dat betekent een 75% tragere achteruitgang. Ook scoorden ze beter op andere testen en hadden ze gemiddeld 8% lagere waarden van neurofilament light, een eiwit dat zenuwschade aangeeft.
Voorzichtig optimisme
De resultaten wekken veel optimisme, zeker na eerdere teleurstellingen met andere genetische behandelingen in 2021. Toch zijn er kanttekeningen: de studie is klein, de data zijn nog niet gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift en de behandeling is ingrijpend en kostbaar. Gentherapieën kosten vaak meer dan twee miljoen dollar per patiënt. Een reactie op dit onderzoek vanuit het LUMC schetst het beeld dat het onderzoek veelbelovend is, maar dat er nog verder onderzoek noodzakelijk is.
UniQure wil de resultaten later dit jaar indienen bij de Amerikaanse toezichthouder FDA en begin 2026 een aanvraag voor goedkeuring indienen. Als de gegevens standhouden, zou dit de eerste behandeling zijn die daadwerkelijk de ziekte van Huntington vertraagt.
Bronnen:
www.science.org
www.lumc.nl