Gemeentes hebben in hun lokaal gezondheidsbeleid steeds meer aandacht voor het bevorderen van een gezonde leefstijl. Daarbij wordt het bereiken van goede gezondheid steeds vaker uitgedrukt in termen van veerkracht, eigen regie en participatie, in plaats van de afwezigheid van lichamelijke klachten.1
Het kabinet heeft vijf jaar geleden het Nationaal Preventie Akkoord (NPA) gesloten om roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik terug te dringen.2 Roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik veroorzaken veel gezondheidsverlies en leiden tot een hoge ziektelast. Dat is niet alleen heel vervelend voor de mensen die het betreft, het kost de samenleving ook veel geld.
Maar vijf jaar later hebben niet alle vrijwillige afspraken het gewenste effect gehad.3 Het percentage overgewicht onder jeugdigen en volwassenen is de afgelopen jaren zelfs toegenomen in plaats van gedaald. Een intensievere aanpak, met een grotere rol voor gemeentes is daarom nodig om alsnog de gestelde doelen te kunnen realiseren.
Een uitdaging voor gemeentes is om voldoende aandacht voor gezondheid in verschillende domeinen te krijgen. De problemen die achter een verminderde gezondheid schuilgaan, gaan immers verder dan het gezondheidsdomein. Denk aan armoede, laag inkomen, werkloosheid of ongunstige leefomstandigheden die van invloed zijn op de (ervaren) gezondheid. Dat vraagt om samenhang en afstemming van beleidsmaatregelen en activiteiten over de verschillende domeinen heen, zoals het sociaal-, fysiek- en zorgdomein.1
Een voorbeeld van zo’n co-creatie vind je in de gemeente Rheden in het programma Velp & Rozendaal Samen Gezond in 2030.4 Daarin werkt de gemeente samen met eerstelijns zorgprofessionals en welzijnsorganisaties, maar worden ook de inwoners zelf actief betrokken. Gezamenlijk geven ze vorm aan het programma dat een bijdrage moet leveren aan meer zelfregie en betere gezondheidsvaardigheden van de inwoners van Velp en Rozendaal.
Het programma is mede ingegeven door de druk op de zorg in Velp en Rozendaal.5 Door zowel het personeelstekort als een bovengemiddelde vergrijzing, die de rest van Nederland pas in 2040 bereikt, zal de burger in toenemende mate geconfronteerd worden met beperkingen in het zorgaanbod. Dit vereist een zorgvuldig en intensief dialoog met de inwoners van Velp en Rozendaal over de prioriteiten in het zorg- en welzijnsaanbod.
Door samen op te trekken wordt er gewerkt aan het bevorderen van de gezondheid van de inwoners, om zo de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden. De basis van deze samenwerking is een gezamenlijk, door inwoners en professionals gedragen gezondheidsvisie, plan en duurzame organisatiestructuur waarbij gebruik wordt gemaakt van de levensloopbenadering. De focus bij de levensloopbenadering ligt op preventief sturen op gezondheid door het verhogen van de gezondheidsvaardigheden van de inwoners.
Om voorzieningen of acties te benoemen die nodig zijn om het programma te realiseren wordt er gebruikgemaakt van verschillende perspectieven: die van inwoners, professionals en financiering.4
Eenzaamheid en financiële beperkingen kunnen bijvoorbeeld een rol spelen bij iemand die kampt met overgewicht. Het is essentieel om hierop in te spelen, door bijvoorbeeld eenzaamheid aan te pakken en de inwoner te laten kennismaken met activiteiten in de buurt. Zo kan iemand samen met buurtbewoners een gezamenlijke maaltijd gaan koken in het buurtcentrum. Hierbij kan een diëtist langskomen met tips om met weinig budget toch gezond te koken. Daar heb je meerdere disciplines bij nodig, niet alleen zorg, maar ook het sociaal en welzijnsdomein. En natuurlijk actieve bewonersgroepen.
Bronnen
1 https://www.loketgezondleven.nl/beleid/wettelijke-kaders/lokaal-gezondheidsbeleid
2 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-e1377ae0-8e02-4855-8365-8e465278ca72/pdf
3 Meer aandacht voor gezonde leefstijl vanuit gemeentes | Voeding Nu
4 https://www.ros-netwerk.nl/nieuws/innovatieve-co-creatie-tussen-zorg-welzijn-en-inwoners-in-de-wijk
5 https://projecten.zonmw.nl/nl/project/velp-en-rozendaal-samen-gezond-2030