Regelmatig fietsen op een speciale hometrainer kan de hersenactiviteit van mensen met de ziekte van Parkinson langdurig veranderen. Dat blijkt uit onderzoek naar elektrische signalen in een belangrijk hersengebied.
Onderzoekers hebben gekeken hoe zogenoemd dynamisch fietsen de hersenactiviteit beïnvloedt bij mensen met de ziekte van Parkinson. Hierbij fietst iemand op een motorondersteunde hometrainer met een hoge trapfrequentie. Het onderzoek richtte zich op de subthalamische kern (STN), een belangrijk schakelpunt in de hersenen dat een rol speelt bij motorische controle.
Negen deelnemers met een diepe hersenstimulator (DBS) in de STN fietsten maximaal twaalf keer in vier weken. Voor en na elke sessie werden elektrische signalen in de STN gemeten, zogenoemde lokale veldpotentialen (LFP’s). Daarmee konden onderzoekers zowel directe als langdurige effecten van het fietsen in kaart brengen.
De metingen lieten zien dat er direct na een fietssessie weinig veranderde. Maar over de hele trainingsperiode ontstond er wél een duidelijke trend: de elektrische activiteit in het dorsolaterale deel van de STN nam toe. Dit gold zowel voor de kracht van het signaal als voor een wiskundige maat (de 1/f-exponent) die de verdeling van signaalfluctuaties weergeeft. Het ventrale deel van de STN reageerde niet merkbaar.
Volgens de onderzoekers laat dit zien dat langdurige, herhaalde fietstraining de hersenactiviteit kan beïnvloeden, zelfs als er op de korte termijn weinig meetbare verandering is. Dat kan betekenen dat structurele aanpassingen in hersennetwerken – zogeheten neuroplasticiteit – mogelijk een rol spelen in het verbeteren van motorische functies bij parkinson.
Eerder onderzoek liet al zien dat dynamisch fietsen leidt tot betere loopsnelheid, balans en spierkracht, en soms ook tot verbeteringen in geheugen en stemming. De huidige studie vult die kennis aan met objectieve hersenmetingen, en suggereert dat vooral langdurige inzet van deze trainingsvorm nodig is voor meetbare effecten in de hersenen.
Het onderzoek werd uitgevoerd met een kleine groep, maar de resultaten sluiten aan bij groeiend bewijs dat gestructureerde beweging een belangrijke aanvulling kan zijn op medicijnen en chirurgie bij parkinson. Grotere studies moeten bevestigen of deze effecten breed toepasbaar zijn en hoe ze precies bijdragen aan verbetering van het dagelijks functioneren.
Wie de ziekte van Parkinson heeft, kan dus mogelijk baat hebben bij langdurige, gestructureerde fietstraining onder begeleiding en met oog voor eigen belastbaarheid.
Bronnen:
DOI: 10.1016/j.clinph.2024.06.010
Parkinson’s Foundation – Exercise