Een enkele hoge dosis psilocybine kan wekenlang veranderingen veroorzaken in hersenactiviteit en denkpatronen. Onderzoekers zagen daarnaast verbeteringen in stemming, zelfinzicht en mentale flexibiliteit bij gezonde vrijwilligers.
Onderzoekers van de University of California in San Francisco hebben nieuwe aanwijzingen gevonden dat psilocybine langdurige effecten op het brein kan hebben. Psilocybine is de werkzame stof in zogenoemde paddo’s of “magic mushrooms”.
Voor de studie kregen 28 gezonde volwassenen zonder eerdere ervaring met psychedelica twee doses toegediend. Eerst ontvingen zij een zeer lage dosis van 1 milligram als controle. Een maand later volgde een hoge dosis van 25 milligram.
Tijdens de sessies verbleven de deelnemers in een rustige ruimte met gedimd licht en muziek. Ze droegen oogmaskers en werden voortdurend gecontroleerd door onderzoekers.
De wetenschappers onderzochten wat er in de hersenen gebeurde vóór, tijdens en na gebruik van psilocybine. Daarvoor gebruikten ze hersenscans, waaronder MRI-scans en EEG-metingen. EEG meet elektrische activiteit in de hersenen. Ook bekeken de onderzoekers veranderingen in witte stofbanen. Dat zijn verbindingen die hersengebieden met elkaar laten communiceren.
De resultaten suggereren dat één hoge dosis psilocybine de communicatie tussen hersengebieden tijdelijk kan verstoren en opnieuw organiseren. Volgens de onderzoekers bleef een deel van die veranderingen wekenlang zichtbaar.
De deelnemers meldden daarnaast positieve veranderingen in hun stemming en manier van denken. Vooral cognitieve flexibiliteit nam toe. Dat betekent dat mensen gemakkelijker kunnen schakelen tussen gedachten en minder vast blijven zitten in starre denkpatronen.
Ook gaven deelnemers aan meer zelfinzicht te ervaren. Zulke effecten kunnen belangrijk zijn bij psychische aandoeningen zoals depressie, waarbij negatieve gedachten zich vaak blijven herhalen.
Onderzoekers denken dat psilocybine tijdelijk de normale organisatie van hersennetwerken doorbreekt. Daardoor ontstaat mogelijk ruimte voor nieuwe verbindingen en andere denkpatronen.
De studie bouwt voort op eerder onderzoek waaruit blijkt dat psilocybine mogelijk kan helpen bij therapieresistente depressie. Dat zijn depressies die onvoldoende reageren op bestaande behandelingen.
Toch waarschuwen deskundigen dat het onderzoek nog beperkt is. Het ging om een kleine groep gezonde vrijwilligers en niet om mensen met een psychiatrische aandoening. Daardoor is nog niet duidelijk hoe sterk of langdurig de effecten bij patiënten zijn.
Ook blijft voorzichtigheid nodig. Psilocybine kan intense ervaringen veroorzaken en is niet zonder risico’s. Gebruik buiten medische begeleiding kan leiden tot angst, verwarring of psychische ontregeling bij kwetsbare mensen.
De onderzoekers hopen dat vervolgstudies meer duidelijkheid geven over hoe psilocybine precies werkt en welke mensen er mogelijk baat bij hebben.
Mensen met psychische klachten doen er goed aan behandelingen altijd met een arts of psycholoog te bespreken en niet zelf te experimenteren met psychedelische middelen.