Een nieuwe bloedtest van UCLA kan mogelijk meerdere kankersoorten en leverziekten opsporen met één buisje bloed. De methode kijkt naar chemische merktekens op vrij DNA in het bloed en zou veel goedkoper zijn dan bestaande brede bloedtesten voor vroege opsporing.
Onderzoekers van de University of California, Los Angeles hebben een test ontwikkeld die zij MethylScan noemen. Die test onderzoekt zogenoemd celvrij DNA: kleine stukjes DNA die vrijkomen wanneer cellen afsterven en in het bloed terechtkomen. Zulke fragmenten kunnen aanwijzingen geven over wat er in organen gebeurt, zonder dat er een ingreep nodig is. De studie verscheen in PNAS en beschrijft een aanpak die tegelijk naar meerdere ziekten kan kijken.
De kern van de methode is niet het zoeken naar losse mutaties, maar naar DNA-methylering. Dat zijn chemische markeringen op het DNA die helpen bepalen welke genen actief zijn. Zulke patronen verschillen per weefsel en veranderen vaak bij ziekte. Daardoor kunnen ze bruikbaar zijn als biologisch signaal voor kanker, leverschade en mogelijk andere aandoeningen. Eerdere informatie van het National Cancer Institute laat ook zien dat bloedtesten met celvrij DNA veelbelovend zijn, maar dat gevoeligheid en betrouwbaarheid nog grote uitdagingen blijven.
Volgens de onderzoekers haalt MethylScan eerst veel “ruis” weg. In gewoon bloedplasma komt namelijk vooral DNA van bloedcellen voor. Dat maakt het lastig om zeldzame signalen uit een tumor of uit een ziek orgaan te zien. De nieuwe test filtert een groot deel van dat achtergrond-DNA eruit en richt zich daarna op regio’s in het genoom die juist veel informatie geven. Daardoor is veel minder uitgebreide sequencing nodig. UCLA meldt dat de kosten daardoor naar schatting onder de 20 dollar per monster kunnen blijven.
De onderzoekers testten de methode bij 1.061 deelnemers. In die groep zaten mensen met lever-, long-, eierstok- en maagkanker, mensen met verschillende leverziekten en gezonde controles. Bij een specificiteit van 98 procent vond de test ongeveer 63 procent van alle kankers en ruim 55 procent van de vroege kankers. Bij mensen met een hoog risico op leverkanker, zoals mensen met cirrose of hepatitis, lag de gevoeligheid bijna op 80 procent. Dat suggereert dat de test vooral nuttig kan worden in groepen die al extra gecontroleerd worden.
Opvallend is dat de test niet alleen een alarmsignaal gaf, maar ook kon aanwijzen uit welk orgaan het signaal waarschijnlijk kwam. Daarnaast wist de methode verschillende leverziekten van elkaar te onderscheiden, met een nauwkeurigheid van ongeveer 85 procent. Dat kan in de toekomst helpen om gerichter vervolgonderzoek te kiezen en mogelijk soms een belastende biopsie uit te stellen. Tegelijk blijft dit voorlopig een onderzoeksinstrument. Een positieve uitslag zou altijd bevestigd moeten worden met scans, kijkonderzoek of weefselonderzoek.
De belofte is dus groot, maar er is nog werk aan de winkel. De studie laat zien dat brede ziekteopsporing via één bloedtest technisch dichterbij komt.
Toch is nog niet bewezen hoe goed deze aanpak werkt in de dagelijkse praktijk, bij grote bevolkingsgroepen en over langere tijd. Daarvoor zijn grotere studies nodig. Daarna wordt duidelijk of deze goedkope test echt inzetbaar is in de zorg. Maar de eerste resultaten zijn veel belovend.
Wie nieuwe medische testen ziet opduiken, doet er goed aan ze met een arts te bespreken en vooral te letten op wat al klinisch bewezen is.
Bron: https://www.uclahealth.org/news/release/ucla-researchers-develop-low-cost-blood-test-detect-multiple