Drie recente onderzoeken laten zien dat het risico op een beroerte mogelijk verder kan dalen. Een mediterraan voedingspatroon, de gordelroosvaccinatie en een nieuw antistollingsmiddel lijken elk op hun eigen manier bescherming te bieden. De bevindingen zijn veelbelovend, al is niet voor alle studies het bewijs even sterk.
Een beroerte blijft wereldwijd een van de belangrijkste oorzaken van overlijden en blijvende invaliditeit. Toch is een groot deel van de beroertes te voorkomen. Drie recente onderzoeken wijzen op nieuwe mogelijkheden om het risico verder te verkleinen. Het gaat om een gezond voedingspatroon, een bestaande vaccinatie en een nieuw geneesmiddel voor mensen die al eerder een beroerte of een voorbijgaande hersendoorbloedingsstoornis hebben doorgemaakt.
Het eerste onderzoek richtte zich op het mediterrane voedingspatroon. Dat bestaat uit veel groente, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, vis, noten en olijfolie, terwijl rood vlees en verzadigde vetten juist beperkt worden gegeten. Onderzoekers volgden 105.614 vrouwen gedurende ruim twintig jaar. Vrouwen die zich het best aan dit voedingspatroon hielden, hadden 18 procent minder kans op een beroerte. Het risico op een herseninfarct daalde met 16 procent en dat op een hersenbloeding met 25 procent. Omdat het om een observationeel onderzoek gaat, bewijst het geen oorzaak-gevolgrelatie. Wel ondersteunt het de gedachte dat gezonde voeding een belangrijke rol kan spelen bij het voorkomen van beroertes.
Een tweede studie keek naar de invloed van de gordelroosvaccinatie bij mensen met aderverkalking en hart- en vaatziekten. Onder bijna 550.000 deelnemers bleek dat gevaccineerde mensen minder vaak ernstige hart- en vaatproblemen kregen, waaronder beroertes. De resultaten zijn gepresenteerd tijdens het jaarcongres van het American College of Cardiology, maar zijn nog niet gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift en nog niet beoordeeld door onafhankelijke vakgenoten. Daardoor moeten de uitkomsten voorlopig met enige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd.
Het derde onderzoek biedt mogelijk nieuw perspectief voor mensen die al een herseninfarct of een voorbijgaande ischemische aanval (TIA) hebben gehad. Jaarlijks krijgt ongeveer een kwart van deze patiënten opnieuw een herseninfarct. Een studie, gepubliceerd in The New England Journal of Medicine in april 2026, laat zien dat het nieuwe middel asundexian de kans op een tweede herseninfarct mogelijk verder verlaagt. Het medicijn remt stollingsfactor XIa, een eiwit dat betrokken is bij de vorming van bloedstolsels. Daardoor kan de kans op nieuwe afsluitingen van bloedvaten afnemen.
De drie onderzoeken verschillen duidelijk in de sterkte van het bewijs. Het onderzoek naar het mediterrane voedingspatroon laat een verband zien, maar geen direct oorzakelijk effect. De vaccinatiestudie is bovendien nog niet beoordeeld door vakgenoten. De resultaten van asundexian zijn gepubliceerd in een toonaangevend medisch tijdschrift, maar ook daarvoor zijn aanvullende onderzoeken nodig om de plaats van het middel in de dagelijkse behandeling vast te stellen.
Voor mensen die hun risico op een beroerte willen verkleinen, blijven de bekende adviezen onverminderd belangrijk. Stoppen met roken, voldoende bewegen, een gezond gewicht behouden, de bloeddruk goed behandelen en gezond eten vormen nog altijd de basis van preventie. De nieuwe onderzoeken suggereren dat daar in de toekomst mogelijk extra mogelijkheden bijkomen.
Meer onderzoek moet uitwijzen welke maatregelen uiteindelijk het grootste verschil maken. Intussen onderstrepen deze studies opnieuw hoe belangrijk preventie is voor het verminderen van het aantal beroertes.
Bron: https://www.neurology.org/doi/10.1212/WN9.0000000000000062