Creatieve activiteiten zoals dansen, muziek maken, lezen en zelfs videogames spelen kunnen het brein langer jong houden. Nieuw internationaal onderzoek suggereert dat mensen die zich langdurig bezighouden met zulke activiteiten een meetbaar jongere ‘breinleeftijd’ hebben dan leeftijdsgenoten.
Creatief bezig zijn, blijkt meer dan een leuke hobby. Een grootschalige studie laat zien dat activiteiten als tango dansen, schilderen, muziek maken en strategische videogames spelen samenhangen met langzamer verouderende hersenen. Het onderzoek werd uitgevoerd door wetenschappers uit meerdere landen en is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Communications.
De onderzoekers analyseerden gegevens van ruim 1.400 deelnemers uit dertien landen. Daarbij keken zij niet alleen naar vragenlijsten, maar ook naar hersenmetingen. Sommige deelnemers waren al jarenlang intensief bezig met een creatieve discipline. Anderen hadden weinig ervaring, maar volgden een korte, intensieve training. Die brede opzet maakte het mogelijk om verschillen in breinveroudering nauwkeurig te vergelijken.
Om de leeftijd van het brein te schatten, gebruikten de onderzoekers zogenoemde ‘breinklokken’. Dat zijn computermodellen die leren hoe hersenactiviteit normaal verandert met de leeftijd. Door de elektrische activiteit van de hersenen te meten, met technieken als EEG en MEG, kan het model inschatten hoe oud een brein eruitziet. Is die geschatte leeftijd lager dan de echte kalenderleeftijd, dan wijst dat op een jonger functionerend brein.
Uit de analyses bleek dat mensen die jarenlang creatief actief waren gemiddeld een brein hadden dat vier tot zeven jaar jonger werd geschat dan dat van vergelijkbare niet-creatievelingen. Dat gold voor alle onderzochte groepen: dansers, musici, beeldend kunstenaars en fanatieke strategische gamers. Vooral hersengebieden die belangrijk zijn voor aandacht, planning en complexe beslissingen leken hiervan te profiteren.
Opvallend is dat ook kortdurende training effect had. In een apart deel van de studie leerden deelnemers zonder game-ervaring ongeveer dertig uur lang een complex strategiespel spelen. Na enkele weken verschoof hun geschatte breinleeftijd al met ongeveer drie jaar in ‘jongere’ richting. Tegelijkertijd verbeterden hun aandacht en spelprestaties. Dat suggereert dat het volwassen brein flexibel blijft en snel kan reageren op nieuwe uitdagingen.
De onderzoekers benadrukken dat het om een verband gaat. Het onderzoek bewijst niet dat creativiteit direct de oorzaak is van langzamere breinveroudering. Wel is het patroon opvallend consistent. Creatieve activiteiten combineren namelijk meerdere gunstige elementen: ze vragen concentratie, motorische vaardigheden, emoties en vaak ook sociale interactie.
Ook voor de volksgezondheid zijn de bevindingen relevant. Naarmate mensen ouder worden, neemt het risico op geheugenproblemen en dementie toe. Activiteiten die mogelijk bijdragen aan een grotere ‘cognitieve reserve’ kunnen helpen om die achteruitgang uit te stellen. Dat lijkt niet alleen belangrijk op latere leeftijd, maar juist ook eerder in het leven. Wie vandaag danst, leest of speelt, kan daar later nog profijt van hebben.
Bron: nature.com
Te weinig slaap en hoge bloeddruk versnellen hersenveroudering