Creatine staat vooral bekend als voedingssupplement voor sporters, maar nieuw onderzoek wijst op een heel andere mogelijke toepassing. De stof lijkt afweercellen extra energie te geven, waardoor zij mogelijk beter kankercellen kunnen herkennen en bestrijden. De resultaten zijn veelbelovend, maar voorlopig alleen aangetoond in laboratoriumonderzoek en bij muizen.
Creatine is al jarenlang populair onder sporters vanwege het positieve effect op spierkracht, prestaties en herstel. Onderzoekers van de University of California in Los Angeles (UCLA) denken nu dat dezelfde stof ook een rol kan spelen bij de behandeling van kanker. Hun studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift iScience, laat zien dat creatine mogelijk belangrijke afweercellen ondersteunt die een centrale rol spelen in de afweer tegen tumoren.
Het onderzoek richtte zich op dendritische cellen. Deze gespecialiseerde afweercellen fungeren als verkenners van het immuunsysteem. Zij herkennen afwijkende cellen, waaronder kankercellen, en activeren vervolgens T-cellen. Deze zogenoemde killercellen kunnen kankercellen opsporen en vernietigen.
Eerder onderzoek van dezelfde onderzoeksgroep liet al zien dat creatine de activiteit van T-cellen kan versterken. De nieuwe studie suggereert dat creatine nog een stap verder gaat door juist de dendritische cellen extra te ondersteunen. Daardoor kan mogelijk de volledige afweerreactie tegen kanker krachtiger verlopen.
De onderzoekers begonnen met het bestuderen van dendritische cellen uit muizen. Daarbij ontdekten zij dat dendritische cellen in tumoren meer van het creatinetransporteiwit (CrT) bevatten dan gezonde cellen. Dit transporteiwit zorgt ervoor dat creatine de cel kan binnendringen.
Creatine is een lichaamseigen stof die een belangrijke rol speelt bij de energievoorziening van cellen. Het lichaam maakt zelf een deel aan, maar ongeveer de helft wordt via voeding, zoals vlees en vis, opgenomen.
Om het belang van creatine beter te begrijpen, maakten de onderzoekers dendritische cellen zonder het CrT-eiwit. Deze cellen bleken minder actief, leefden korter en waren minder goed in staat T-cellen te activeren. Ook vermenigvuldigden de T-cellen zich minder en produceerden zij minder signaalstoffen die nodig zijn voor een krachtige afweerreactie tegen tumoren.
Vervolgens onderzochten de wetenschappers wat er gebeurde wanneer extra creatine werd toegevoegd. De dendritische cellen kregen meer ATP, de belangrijkste energiedrager van de cel. Volgens de onderzoekers werkt creatine als een soort oplaadbare batterij die de cellen helpt energie op te slaan en beschikbaar te maken wanneer dat nodig is.
Bij muizen leidde dagelijkse toediening van creatine tot een tragere tumorgroei. Bovendien trokken meer actieve dendritische cellen de tumoren binnen. Deze cellen maakten ook meer signaalstoffen aan die andere afweercellen naar de tumor lokken.
Daarna werden menselijke dendritische cellen onderzocht in het laboratorium. Ook hier zorgde creatine ervoor dat de cellen sterker werden geactiveerd en T-cellen beter konden aanzetten tot een afweerreactie tegen kankercellen. Opvallend is dat dit type dendritische cel ook wordt gebruikt bij de ontwikkeling van bepaalde kankervaccins. Volgens de onderzoekers kan creatine daarom mogelijk bijdragen aan effectievere vaccins.
Immuuntherapie heeft de behandeling van verschillende vormen van kanker sterk verbeterd, maar slechts ongeveer 20 tot 40 procent van de patiënten heeft er momenteel voldoende baat bij. De onderzoekers denken dat ondersteuning van het immuunsysteem met creatine in de toekomst mogelijk kan helpen om deze behandelingen effectiever te maken.
Toch benadrukken zij dat er nog geen reden is om creatinesupplementen te gebruiken als onderdeel van een kankerbehandeling. De huidige resultaten zijn uitsluitend gebaseerd op experimenten met muizen en menselijke cellen in het laboratorium. Er zijn uitgebreide klinische onderzoeken nodig om vast te stellen of dezelfde effecten ook optreden bij mensen.
De studie onderstreept vooral dat een succesvolle afweer tegen kanker afhankelijk is van de samenwerking tussen verschillende afweercellen. Niet alleen de cellen die tumoren aanvallen zijn belangrijk, maar ook de cellen die deze afweerreactie organiseren en aansturen.
Wie creatinesupplementen overweegt, doet er verstandig aan dit altijd eerst met een voedingsdeskundige of arts te bespreken.
Bron: https://www.cell.com/iscience/fulltext/S2589-0042(26)00811-4