Geen evolutionair restje, maar functioneel orgaan

De blinde darm, ook wel het wormvormig aanhangsel genoemd, is lange tijd beschouwd als een overblijfsel uit de evolutie – een nutteloos stukje darm dat we beter kwijt dan rijk zijn. Maar nieuw onderzoek van de Duke University Medical Center brengt daar verandering in. Volgens de wetenschappers speelt de blinde darm een belangrijke rol in het beschermen en bewaren van goede darmbacteriën. In plaats van een evolutionaire fout, zou dit orgaan juist een slim ontworpen ‘reservaat’ zijn voor de darmflora.

Biofilms als beschermlaag

In de dikke darm leven triljoenen bacteriën die helpen bij de spijsvertering en het afweersysteem. Deze bacteriën vormen zogenoemde biofilms: kleverige, slijmachtige lagen die hen beschermen tegen invloeden van buitenaf. Uit het onderzoek blijkt dat zulke biofilms het dikst en het meest aaneengesloten zijn in de blinde darm. Naarmate men verder kijkt in de darm – richting de endeldarm – worden ze dunner en minder aanwezig.

Dat is opvallend, want het suggereert dat de blinde darm speciaal geschikt is om deze biofilms te herbergen. Dankzij zijn nauwe opening en beschutte ligging aan het begin van de dikke darm, blijft de blinde darm relatief ongestoord door de fecale stroom. Hierdoor is het een ideale plek voor nuttige bacteriën om te overleven.

Herstel na ziekte

Bij ernstige diarree of darminfecties wordt de darm vaak ‘leeggespoeld’, waarbij veel bacteriën verloren gaan. Volgens de onderzoekers kan de blinde darm dan dienen als bron van nieuwe bacteriën, die de darm opnieuw kunnen bevolken. Dit is vooral belangrijk in gebieden zonder toegang tot antibiotica of goede gezondheidszorg, waar darminfecties vaker voorkomen.

De aanwezigheid van lymfeweefsel in de blinde darm ondersteunt deze functie. Afweercellen in dit weefsel maken stoffen aan zoals IgA, die biofilmvorming juist bevorderen in plaats van tegenwerken. De blinde darm zou dus niet alleen een schuilplaats zijn, maar actief meewerken aan het in stand houden van een gezonde darmflora.

Hygiënetheorie verklaart ontstekingen

Een paradox: als de blinde darm zo nuttig is, waarom raakt hij dan zo vaak ontstoken? De onderzoekers wijzen op de zogeheten hygiënehypothese. In westerse landen is de omgeving zó schoon dat het immuunsysteem te weinig prikkels krijgt en overactief wordt. Dit zou verklaren waarom een blindedarmontsteking – en ook allergieën en auto-immuunziekten – vaker voorkomt in geïndustrialiseerde landen dan elders.

Zonder moderne gezondheidszorg zou de functie van de blinde darm mogelijk levensreddend zijn. In de westerse wereld is die noodzaak minder groot, waardoor het verlies van de blinde darm bij een operatie zelden merkbare gevolgen heeft.

Een verborgen stukje darm krijgt eindelijk de erkenning die het verdient: de blinde darm helpt ons gezond te blijven, zelfs als we dat jarenlang niet hebben beseft.

J of Theoretical Biology, 2007;