Vrouwen die borstkanker overleven hebben mogelijk een iets kleinere kans op het krijgen van alzheimer, vooral als zij behandeld zijn met bestraling. Dat blijkt uit een groot Koreaans onderzoek onder ruim 70.000 vrouwen, gepubliceerd in JAMA Network Open.
Uit de studie komt naar voren dat borstkanker mogelijk beschermt tegen de ziekte van Alzheimer. Dit is opmerkelijk, omdat eerder juist werd gedacht dat kankerbehandelingen een negatieve invloed zouden hebben op de hersenen. Uit het onderzoek blijkt nu dat vrouwen die ooit borstkanker hadden gemiddeld 8 procent minder kans hebben om alzheimer te ontwikkelen dan vrouwen zonder kanker. Vooral vrouwen van 65 jaar en ouder lijken hiervan te profiteren, hoewel dit positieve effect niet blijvend is en na vijf jaar lijkt af te nemen.
De onderzoekers volgden meer dan 70.000 vrouwen die tussen 2010 en 2016 borstkanker hadden en vergeleken hen met ruim 180.000 vrouwen zonder kanker. De vrouwen werden gemiddeld zeven jaar gevolgd. In die periode kregen ruim 1200 vrouwen met borstkanker en 3400 vrouwen zonder kanker de ziekte van Alzheimer. Hoewel borstkanker vaak gepaard gaat met klachten over geheugenproblemen – ook wel chemobrein genoemd – wijzen de resultaten erop dat het risico op echte dementie bij deze groep lager ligt.
Opvallend was dat vooral bestraling lijkt samen te hangen met een lager risico op alzheimer. Vrouwen die radiotherapie kregen hadden namelijk 23 procent minder kans om alzheimer te ontwikkelen dan vrouwen die geen bestraling kregen. Andere behandelingen zoals chemotherapie met anthracycline of hormoontherapie lieten geen duidelijk effect zien.
Waarom borstkanker mogelijk beschermend werkt tegen alzheimer is nog niet helemaal duidelijk. Mogelijk spelen de behandelingen tegen kanker een rol. Sommige kankertherapieën blijken namelijk in het laboratorium amyloïde plaques af te breken. Dit zijn eiwitophopingen die kenmerkend zijn voor de ziekte van Alzheimer. Ook lage doses bestraling kunnen volgens sommige onderzoeken ontstekingen in het brein verminderen en zenuwcellen beschermen.
Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, benadrukken de onderzoekers dat het beschermende effect na verloop van tijd lijkt te verdwijnen. Bij vrouwen die langer dan vijf jaar overleven na borstkanker blijkt het risico op alzheimer weer vergelijkbaar te worden met vrouwen zonder kanker. Dit betekent dat langdurige opvolging van borstkankerpatiënten belangrijk blijft.
De bevindingen benadrukken het belang om naast de behandeling van kanker ook aandacht te hebben voor leefstijlfactoren die de kans op dementie beïnvloeden, zoals stoppen met roken, het voorkomen van diabetes en voldoende lichaamsbeweging. Vervolgonderzoek moet meer duidelijkheid geven over de langetermijneffecten op het geheugen en hoe kankertherapieën precies samenhangen met het ontstaan van alzheimer.
Bron: jamanetwork.com